Ze heetten eerste 'gravitationeel volledig ineengestorte sterren'. "Als je dat tien keer uit hebt moeten spreken, ga je vanzelf op zoek naar iets anders," was de verklaring van John Wheeler over hoe hij in 1967 de term Zwart Gat introduceerde, voor een geïmplodeerde ster met zo veel zwaartekracht dat zelfs licht niet ontsnapt.
De natuurkundige overleed vandaag op 96-jarige leeftijd aan een longontsteking. "Hij was de laatste der Titanen," volgens een collega.
Wheeler werkte nauw samen met de goden uit het Pantheon van de natuurkunde: Einstein, Bohr, Teller. Nobelprijswinnaar Richard Feynman was een student van hem. Ook Wheeler zelf won een Nobelprijs, voor zijn beschrijvingen van het atoom.
Atoombom
Wheeler kende Bohr van een studiereis naar Kopenhagen. Toen de Deen in 1939 naar Amerika vluchtte voor de oprukkende nazi's, bracht hij ongepubliceerd onderzoek mee: de Duitsers hadden de kernfusie ontdekt, een opmaat naar de atoombom.
Bohr had het nieuws minuten voor zijn vertrek uit Kopenhagen vernomen.
Twee maanden later, na overleg in het kantoor van Einstein, kwamen Wheeler, Teller, Bohr en Einstein tot de conclusie dat een atoombom mogelijk moest zijn. "Maar het zou de inspanning van een natie vergen," voorspelde Bohr.
Wheeler werd een van de belangrijkste krachten achter het vermaarde Manhattanproject, dat de eerste atoombom voortbracht.
Spijt
Veel van zijn collega's kregen later wroeging over hun uitvinding, na het zien van de vernietiging in Hiroshima. Wheeler had maar over één ding spijt: dat hij de bom niet eerder klaar was, op tijd om de oorlog in Europa te beëindigen. Zijn broer was in 1944 in Italië gesneuveld.
Voor hem betekende De Bom vrede: "Er is me gezegd dat het grootste ziekenhuis ooit gebouwd op een eiland in de Stille Zuidzee staat, bedoeld voor de verwachte slachtoffers van de invasie van Japan. Het is nooit gebruikt."
"Meerdere mannen die klaar stonden voor de invasie van Japan hebben me bedankt. Ze hadden anders niet meer geleefd."
Wheeler leidde in de jaren '50 het onderzoek naar de nog zwaardere waterstofbom.
»
»
»