‘I have a dream…'

'I have a dreamÂ…'



Onvertaald zijn ze het mooist. Vier wereldberoemde woorden, onlosmakelijk verbonden met de man en de beweging die het sociale en politieke landschap van de Verenigde Staten blijvend veranderde. Het zijn de woorden van Martin Luther King jr., uit zijn legendarische toespraak in 1963.

Zijn belangrijkste overwinningen in de strijd voor gelijkheid voor zwarte Amerikanen moesten nog komen, maar King was toen op het hoogtepunt van zijn kracht als boegbeeld, als morele leider en hoge priester van de geweldloze burgerrechtenbeweging. Een strijd die hij toen al jaren voerde, met succes maar tegen een hoge prijs.

Bus

De ontwikkeling van King tot icoon van de zwarte burgerrechtenbeweging begon bijna een decennium eerder. Op 1 december 1955 stapte een vermoeide, zwarte vrouw na een lange werkdag in de bus. Een bus in Montgomery, Alabama, in het hart van het gesegregeerde zuiden van de Verenigde Staten. Rosa Parks was moe na een lange werkdag, maar vooral van een leven lang discriminatie en vernedering. 

Op die willekeurige dag in december weigerde ze daarom haar stoel op te geven voor een blanke passagier. Parks belandde in de gevangenis, maar haar verhaal bereikte de oren van een jonge zwarte dominee.

Die jonge dominee was Martin Luther King Jr.. Geïnspireerd door de verzetsdaad van Parks mobiliseerde hij de omvangrijke zwarte gemeenschap van Montgomery om de stadsbussen te boycotten. 

Geweldloos

De fameuze busboycot van 1955-1956 lanceerde King als nationale beroemdheid. Met zijn charisma en overredingskracht wist hij de boycot meer dan een jaar in stand te houden. Na 382 dagen werd de volharding van de zwarte gemeenschap beloond. 

Het Hooggerechtshof oordeelde dat de scheiding van zwart en blank op stadsbussen onwettig was. De omwenteling in de Amerikaanse burgerrechten was in gang gezet. 

Vlak daarna richtte King de Southern Christian Leadership Conference (SCLC), een organisatie om de protesten tegen discriminatie te coördineren. Zijn aanhang groeide.

King was onvermoeibaar in zijn streven naar geweldloosheid als wapen tegen rassendiscriminatie. Tussen 1957 en 1968 gaf hij duizenden preken en lezingen, en reisde hij door het hele land om te demonstreren tegen rassenongelijkheid.

Onsterfelijk

Onsterfelijk werd King door zijn legendarische toespraak aan het eind van de grootste mensenrechtenbetoging uit de geschiedenis. Op 28 augustus 1963 liep een kwart miljoen mensen (onder wie 60 duizend blanken) mee in de mars op Washington. 

Een jaar later werd King gelauwerd met de Nobelprijs voor de Vrede – met zijn 36 jaar de jongste winnaar. In datzelfde jaar werd de Civil Rights Act aangenomen waarin de burgerrechten van de zwarte bevolking werden erkend. In 1965 voerde president Johnson de Voting Rights Act in, die de zwarte bevolking het stemrecht gaf. 

Omstreden

Maar de burgerrechtenbeweging die King groot had gemaakt verkeerde in die periode in een crisis – jongere generaties zwarten zagen met lede ogen aan hoe de veranderingen die King nastreefde maar langzaam ten uitvoer werden gebracht. Zij keerden zich af van zijn ideologie van geweldloos protest. De roep om miltante acties werd luider, de radicalisering van jongeren begon de eensgezindheid en het morele overwicht van de beweging te breken. 

King was inmiddels zelf een uiterst omstreden figuur geworden. Hij had zich ontwikkeld tot een felle criticus en tegenstander van de oorlog in Vietnam, en verlegde zijn aandacht naar het bestrijden van armoede. 

De overheid beschouwde hem als staatvijand, en hij werd gevreesd en gehaat door miljoenen Amerikanen.

Samenzwering?

Op 4 april 1968 werd Martin Luther King doodgeschoten op het balkon van het Lorraine Motel in Memphis. Hij was 39 jaar. Wie de moord pleegde, is tot op de dag van vandaag onduidelijk. De blanke James Earl Ray werd in eerste instantie veroordeeld, maar dit vonnis werd later herzien. 

De nabestaanden van King geloofden dat er sprake was van een samenzwering waar de overheid bij betrokken zou zijn. De moord op King leidde tot een golf van geweld in heel Amerika. In de weken na zijn dood braken er massale rassenrellen uit in meer dan 120 steden. 46 mensen kwamen om, tienduizenden mensen raakten gewond en werden gearresteerd.

'I have a dream that one day this nation will rise up and live out the true meaning of its creed: "We hold these truths to be self-evident: that all men are created equal." I have a dream that one day on the red hills of Georgia the sons of former slaves and the sons of former slave owners will be able to sit down together at a table of brotherhood. I have a dream that one day even the state of Mississippi, a desert state, sweltering with the heat of injustice and oppression, will be transformed into an oasis of freedom and justice. I have a dream that my four children will one day live in a nation where they will not be judged by the color of their skin but by the content of their character. I have a dream today.'