Door Thomas Spekschoor, NOS-bureau Brussel
De gemeente Luik deelde vrijwillig de Jodenster uit. De Antwerpse politie organiseerde razzia's zonder dat daar een Duitser bij betrokken was. De Belgische overheid registreerde niet alleen de Joden, maar zette ook een grote rode stempel in hun paspoort.
In de Belgische documentaire Modus Operandi, wordt duidelijk dat de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog volop medewerking kregen van Belgen om de joden naar de kampen te sturen.
Circa 25.000 mensen werden tussen 1942 en 1944 vanuit België naar vernietigingskampen in het oosten van Europa gestuurd. Veel minder dan uit Nederland, waar maar liefst 140.000 mensen naar de vernietigingskampen gingen. Maar de problematiek ligt in België zeker zo gevoelig.
Kop in het zand
Regisseur Hugues Laneau: "In België hadden we direct na de oorlog zoveel andere problemen, dat er over de jodenvervolging nauwelijks gepraat werd. Dat kwam pas na 2000. We hebben onze koppen in het zand gestoken."
Misschien dat het onderwerp daarom nu nog zo gevoelig ligt. Een maand geleden bood burgemeester Patrick Janssens van Antwerpen zijn excuses aan aan de joodse gemeenschap. "Het stadsbestuur en de politie hebben een actieve rol gespeeld in de vervolging van Antwerpse joden," zei hij.
Het werd een rel. De Vlaamse politicus Bart de Wever (Nieuwe Vlaamse Alliantie) vond de excuses 'gratuit', omdat die volgens hem te laat kwamen. Janssens zou de excuses gemaakt hebben om stemmers weg te trekken bij het Vlaams Belang.
Antwerpen
Modus Operandi laat zien dat excuses terecht waren, ook al komen ze meer dan zestig jaar na dato. De film gaat voor een groot deel over de situatie in Antwerpen. De politie en de burgemeester werkten daar wel heel actief mee aan de jodenvervolging. Ze hielden zelfs razzia's zonder dat daar een Duitser bij betrokken was. Vele duizenden joden werden uit Antwerpen weggevoerd.
De focus op Antwerpen bevestigt het oude Belgische beeld. Het stereotype is dat de Vlamingen fout waren in de oorlog, en de Walen goed. Volgens regisseur Laneau was het zeker niet de bedoeling om dat beeld te bevestigen: "We wilden geen zwart/wit beeld schetsen. Er waren slechte Walen en goede Vlamingen. We laten in de film ook Luik zien, waar de burgemeester ook met de Duitsers meewerkte, maar de Antwerpse situatie sprong eruit."
Modus Operandi is geen film over het waarom van de holocaust. Het doel van de film is te laten zien hoe effectief de jodenvervolging werkte. En als dat niet duidelijk wordt uit het verhaal doen de cijfers dat wel. Van ieder transport worden de cijfers gegeven.
Op transport
Gemiddeld 1000 mensen werden per transport weggestuurd. Van veel transporten keerden niet meer dan twintig mensen na de oorlog terug naar België. In totaal 24.916 mensen werden op transport gezet, 1243 keerden terug.
Simon Gronowski, overlever van de holocaust, zag de film al in de voorpremière in de bioscoop. Hij heeft er in ieder geval geen moeite mee dat de film en de excuses van de burgemeester, zo laat komen. "Ik heb er zelf ook jaren moeite mee gehad om erover te praten. Het is goed dat zo'n film er nu toch is."
Deel deze pagina
»
»
»