Polen moet Europa bewaken

Door Kasper Dijk, bureau Berlijn

Gevaar! De Europese Schengenzone krijgt vannacht een nieuwe buitengrens, waarbij Polen de grootste grensstrook moet bewaken. Hoogtechnologische apparatuur moet smokkelaars, zwartwerkers en andere ongenode gasten buiten houden. Alleen gekwalificeerd personeel om die apparatuur te bedienen, dat is er niet genoeg: er zijn 700 vacatures.

Vannacht voegen negen nieuwe landen zich bij de Schengenzone, waar vrij verkeer van personen en goederen mogelijk is. Zeven van die landen gaan de nieuwe Oostgrens vormen. 

Van de Baltische staten Estland, Letland en Litouwen in het Noorden loopt de grens via Polen en Slowakije naar Hongarije en Slovenië in Midden-Europa. De andere twee landen zijn Tsjechië en Malta.

Monsterklus

Polen krijgt qua lengte de zwaarste klus. Het moet 1150 kilometer nieuwe buitengrens bewaken, vooral langs Wit-Russisch en Oekraïens grondgebied. In het Noorden verbindt de enclave Kaliningrad de Schengenzone rechtstreeks met Rusland. De EU heeft 960 miljoen euro in de monsterklus voor de nieuwe Schengenlanden gepompt. 

Commandant Jerzy Karpienko voert het bevel over de Pools-Witrussische grenspost Kuznica Bialostocka, 55 kilometer ten oosten van de stad Bialystok. Zijn team is er, na jarenlange voorbereiding, klaar voor. "We hebben alle maatregelen getroffen en voelen ons verantwoordelijk voor heel Europa."

Karpienko laat zien hoe streng zijn grens beveiligd is tegen gevaren van buitenaf. "Het is vrijwel onmogelijk om zonder geldige pas over de grens te komen", zegt hij vol trots. "Elke vrachtwagen moet door een speciale sluis. Daar staat een apparaat, de Heartbeater, die hartslag kan registreren. Zo kunnen verstekelingen probleemloos uit de laadbak worden gevist."

Het heuvelachtige en bosrijke gebied rondom de grenspost wordt minutieus bewaakt. "Met warmtegevoelige apparatuur wordt de hele omgeving gecontroleerd, 24 uur per dag", zegt Karpienko. Hij wijst op een douanier, die inderdaad vanuit zijn hypertechnologische wagen elke vierkante meter van het zoekgebied kan scannen. "Niets ontgaat ons."

Angst

Dus alle angst voor gevaar uit het Oosten is ongegrond? Dat is overdreven, vindt Wojciech Lichanski. Hij is leider van de vakbond voor douanepersoneel. "De apparatuur is zeer goed, maar om die te bedienen hebben we wel gekwalificeerd personeel nodig. En daar hebben we te weinig van. Vooral jonge mensen willen niet aan de Poolse Oostgrens werken."

De lonen in Polen liggen, ondanks sterke economische groei, nog steeds veel lager dan in de rest van Europa. Zelfs de grenswachters die tot vandaag aan de grens tussen Polen en Duitsland staan, zijn niet te porren voor een overgang naar de andere kant van het land. 

Gevolg: lange wachttijden en een langzame verwerking. Aan alle grenzen in Polen staan lange files. In Kuznica Bialostocka bijvoorbeeld, moeten vrachtwagenchauffeurs 42 uur geduld hebben voordat ze de grens kunnen passeren. Bij Kaliningrad is dit zelfs 60 uur. 

Door de hoogconjunctuur is er binnen een jaar 20 procent meer vrachtverkeer van en naar Polen gekomen. En daar komt vannacht het bestemmingsverkeer wat aan de Duits-Poolse grens staat nog bij.