Jacob Zuma, autodidact in luipaardvel

Door Bram Vermeulen, NOS-correspondent in Zuid-Afrika

Op zijn badslippers kwam hij binnengeschoven. Het was woensdagavond, net voor middernacht en de plaats van het interview was Nkandla, het geboortedorp van Jacob Zuma. De man die wordt getipt als de volgende leider van de oppermachtige regeringspartij (ANC) en als de volgende president van Zuid-Afrika is een man van bescheiden afkomst. 

Een herdersjongen die opgroeide in de koeienstront van KwaZulu Natal. Een zoon van een politieman, die tijdens de apartheid moest schieten op zijn eigen zwarte mensen. Zuma heeft geen schooldiploma. Hij is autodidact, zegt zijn zijn familie trots. In zijn boekenkast in de woonkamer vond ik foto's van Zuma met Mandela, en Zuma op staatsbezoeken toen hij nog vice-president was. En een boek: een fotoboek over Zulu-tradities. 

Shakespeare

Jacob Zuma is in alles de tegenpool van zijn rivaal op het partijcongres, de zittende president Thabo Mbeki die hoopt dat de gedelegeerden hem zullen herkiezen voor een derde termijn als partijleider. 

Mbeki las al Shakespeare op zijn zevende. Mbeki studeerde aan de Sussex Universiteit. Hij was een uitverkoren kroonprins, zoon van Govan Mbeki, een van de leiders van het ANC die samen met Nelson Mandela vastzat op Robbeneiland. Er is geen toespraak zonder dat Mbeki even refereert aan een gedicht, een schrijver, een denker. 

Zo niet Jacob Zuma. Hij floreert tussen de mensen. Ik mag hem vergezellen op een besloten familiebijeenkomst in de groene heuvels van KwaZulu Natal. Zuma heeft zijn zwarte pak uitgedaan. Hij heeft een luipaardvel over zijn blote schouders geslagen. 

De staart van het dier bedekt zijn kale hoofd, als een kroon. Zuma wordt vergezeld door zijn zoon, en meer dan 150 jonge maagden, schaars gekleed in rieten rokjes. Zo vraagt de familie hier om goed geluk. Zo verzoenen de Zuma's de voorouders, bezweren ze kwade geesten. 

Corruptie

Het was een paar dagen voor de ANC-conferentie en Jacob Zuma was de meest gevraagde man in het land. En toch trok hij meer dan een halve dag uit om te voldaan aan zijn familieverplichtingen. Een man van het volk: zo voerde hij de afgelopen maanden campagne. 

Zuma is de afgelopen maanden ironisch genoeg als winnaar uit de strijd gekomen om zijn zwaar beschadigde imago. President Mbeki ontsloeg hem in 2005 als vice-president, na beschuldigingen van corruptie. 

Zijn financieel adviseur was tot 15 jaar celstraf veroordeeld omdat hij steekpenningen voor Zuma had geregeld. De veroordeling zou onvermijdelijk leiden tot een veroordeling van Zuma, verwachtte vriend en vijand. Maar dat was niet zo. 

Zuma won juist aan populariteit, hij dreef op een golf van ongenoegen over zijn ontslag. Zijn aanhangers riepen: "Dit is een politieke samenzwering". 

Hiv-besmetting

Die geluiden werden nog luider toen hij zes maanden later door een seropositieve vrouw werd beschuldigd van verkrachting. De beschuldiging werd niet waargemaakt. Zuma werd vrijgesproken. Maar niet voordat hij aan de rechter had toegegeven met de vrouw in bed te zijn gedoken, en wetend dat ze was met besmet met hiv, geen condoom gebruikte maar een warme douche.

Het schandaal wordt hem aangerekend. Aartsbisschop Tutu waarschuwde deze week nog dat Zuid-Afrika geen leider moet kiezen "voor wie we ons moeten schamen".

Maar zijn aanhang citeert de bijbel ter verdediging: wie vrij is van zonden, werpe de eerste steen. Zuma is onschuldig tot het tegendeel is bewezen, vinden ze. Tien jaar lang stond Thabo Mbeki aan het hoofd van het ANC. Nu is het tijd voor Jacob Zuma, vinden zij.