Door NOS-correspondent Andrea Vreede
Na zijn eerste encycliek begin vorig jaar over de liefde van God komt Benedictus XVI nu met een tweede pastorale brief voor alle rooms-katholieken. Van begin tot eind wederom met eigen hand geschreven, want schrijven en doceren is voor deze Duitse theoloog-paus zowel een passie als een missie.
Spe salvi heet de encycliek. Hij is in acht talen (waaronder het Latijn) gedrukt en in de Engelse vertaling 76 pagina's lang. De titel is een verwijzing naar de woorden van de apostel Paulus in zijn brief aan de Romeinen: 'in deze hoop zijn wij gered'.
De hoop van de christen op redding en eeuwig leven, een geschenk van God zelf en voortkomend uit een rotsvast geloof. Wie zonder God leeft, heeft geen hoop en kent slechts leegte, schrijft de paus.
IJdel
Waarna hij in één moeite de verworvenheden van de Verlichting en de Franse Revolutie van tafel schuift als leeg gedachtengoed en dus ijdele hoop.
Het moderne idee van vooruitgang gebaseerd op rede en vrijheid heeft volgens hem in de hedendaagse wereld geleid tot een diepe geloofscrisis en een veel te dominante positie van de wetenschap.
Noch wetenschap noch materiële vooruitgang leiden tot een volmaakte wereld, eerder het tegendeel. Moderne ideologieën voor het creëren van een betere wereld hebben gefaald en zijn geëindigd in chaos en bloedvergieten, met de Russische Revolutie als duidelijk voorbeeld.
Spiritueel
Opvallend genoeg prijst Benedictus het analytische vermogen van Karl Marx om de ellende van zijn tijd te beschrijven en de weg naar de revolutie uit te stippelen.
Maar hij veroordeelt het communisme omdat het alleen uitgaat van een economische revolutie en voorbijgaat aan de spirituele dimensie van de mens.
Als de mens God afwijst, zal hij door het kwaad overmand worden, aldus de paus. Kijk maar naar de manier waarop de moderne politiek zich door de wetenschap laat verleiden tot beslissingen op ethisch en moreel gebied die recht tegen de leer van de Kerk ingaan.
Gebed
Opnieuw toont Benedictus XVI zich diep pessimistisch over de westerse mens. Hij haalt de woorden aan van zijn grote inspiratiebron, de kerkvader Augustinus, en geeft voorbeelden van moderne heiligen uit Afrika en Azië om zijn lezers van het kwade pad van het moderne materialisme af te halen.
Dat kan door gebed en door actief het geloof te belijden. Door het geloof niet als een privézaak te beschouwen, maar als iets dat anderen aangaat en politiek in de praktijk gebracht moet worden.
Dit laatste lijkt een duidelijke aansporing aan politici over de hele wereld en in Italië in het bijzonder om wetgeving over abortus, euthanasie en dergelijke ongedaan of onmogelijk te maken.
Reactionair
In het derde jaar van zijn pontificaat blijft Benedictus XVI coherent alles wat modern is afwijzen. In veel opzichten volgt hij daarmee de lijn van de anti-modernistische reactionaire pausen van de 19de eeuw.
Zijn volgende encycliek is al aangekondigd. Die zal gaan over globalisering en sociale kwesties en mogelijk na 'liefde' en 'hoop' als centraal thema'geloof' dragen.
»
»
»