Door correspondent Bram Vermeulen
"Je kunt het land toch niet laten leiden door verkrachters en criminelen," waarschuwde de Zuid-Afrikaanse president Thabo Mbeki vorige week zijn partijgenoten. Hij hoopte de parlementariërs van regeringspartij ANC ervan te overtuigen straks op het congres in december voor hem te stemmen en niet op Jacob Zuma, de man die eerder werd beschuldigd van verkrachting van een seropositieve vrouw en van corruptie.
Maar vanochtend werd duidelijk dat de meerderheid van de partij de beschuldigingen tegen Zuma op de koop toe neemt. "Mbeki wordt de deur gewezen," meldde de grootste krant van Johannesburg, The Star.
Zuma krijgt de steun van vijf van de negen provinciebesturen van het ANC, die hem dit weekend nomineerden. Wat ze ook over Zuma zeggen, nog eens vijf jaar Thabo Mbeki blijkt voor de meeste partijleden een grotere gruwel.
Emigreren
Het ANC-congres van 16 tot en met 20 december is niet zo maar een vergadering van een politieke club. Het is net zo belangrijk voor Zuid-Afrikanen, als de aanstaande presidentsverkiezingen voor Amerikanen.
Verkiezingen brengen hier geen verandering in de politiek: de afgelopen dertien jaar wist regeringspartij ANC de steun van meer dan tweederde van de bevolking achter zich te krijgen. Het ANC, zo zegt de partij zelf, zal zo het land nog wel een eeuw regeren.
Juist daarom is het ANC-congres zo belangrijk: wie daar wint is de komende vijf jaar de machtigste man (of vrouw) van Zuid-Afrika. De uitslag van het congres, fluisterde een kennis afgelopen weekend, bepaalt of Zuid-Afrikanen in hun land willen blijven, of emigreren.
Ramkoers
De race om de macht lijkt te zijn gereduceerd tot een strijd tussen twee mannen, Zuma en Mbeki. Zowel hooggeplaatste mensen binnen het ANC, als mensen er buiten zien de overwinning van Mbeki of Zuma als een even groot gevaar.
"Wie van de twee ook wint, de partij zal er na het congres slechter aan toe zijn dan nu," waarschuwde een hoge partijbons afgelopen zaterdag. Wint Mbeki, dan zullen de aanhangers van Zuma nog meer ramkoers kiezen, dan ze deden sinds hij in 2005 werd ontslagen als vice-president, wegens beschuldigingen van corruptie.
Sindsdien demonstreren ze, staken ze, steken ze zelfs afbeeldingen van Mbeki in brand. Wint Zuma, dan krijgt Zuid-Afrika twee centra van de macht: een leider van een oppermachtige partij en een vleugellamme president. In dat geval, suggereerden politieke analisten vandaag, zijn vervroegde verkiezingen onvermijdelijk.
Bruggenbouwer
Het ANC heeft bruggenbouwer nodig, een compromiskandidaat. De naam van de steenrijke zakenman Tokyo Sexwale wordt vaak genoemd. En anders wel vakbondsleider Cyril Ramaphosa, ooit de favoriet van Nelson Mandela, die maar blijft weigeren toe te geven dat hij beschikbaar is.
Maar met de nominaties dit weekend werd ook duidelijk dat de partij zo verdeeld is, en zo bang is voor winst van de ander, Mbeki of Zuma, dat stemmen voor een derde kandidaat wordt gezien als gevaarlijk: de versnippering sterkt de tegenstander. Het ANC dat in 1994 aan de macht kwam onder het vaandel van verzoening, is nu in oorlog met zichzelf.
»
»
»