"Een buitengewone jongen", zo omschrijft regisseur Richard Robbins een van de hoofdpersonen uit zijn film "Operation Homecoming", de opening van de 20ste editie van het IDFA-filmfestival in Amsterdam. We spreken Robbins in zijn kantoor in Los Angeles, waar de muren vol hangen met foto's van Robbins' oud-collega Peter Jennings, de beroemde anchorman van ABC News, die een paar jaar geleden stierf aan kanker.
Na diens dood maakte Robbins de overstap van hard nieuws naar achtergronden. "Operation Homecoming" is een van de eerste vruchten van zijn werk. De regisseur sprak met tientallen Irak-gangers en verwerkte hun verhalen in de documentaire.
"Wij worden niet opgevoed met het idee dat soldaten scherpe inzichten kunnen hebben, of verstandig over hun werk kunnen praten. Maar als je eenmaal hun vertrouwen hebt gewonnen, dan blijkt dat ze lang over de oorlog hebben nagedacht." En dat geldt, zegt Robbins, in het bijzonder voor John McCary.
Driehoek
McCary zat een jaar in Irak. Hij was gestationeerd in de Soennitische driehoek, in een periode dat het daar een stuk gevaarlijker was dan nu. "Het valt niet uit te leggen hoe het is om elke dag op te staan met de gedachte dat die dag je laatste kan zijn", vertelt John de volgende week in Washington.
Hij is nu twee jaar terug uit de oorlog, en is in de afrondende fase van een studie internationale betrekkingen aan Georgetown University. "Eenmaal in Irak had ik al snel door dat het menens was. Ik heb toen tegen mijn familie gezegd: Jullie kunnen nu kiezen. Of je krijgt de gekuiste versie van de oorlog, en dan slapen jullie 's nachts ongetwijfeld beter. Of je krijgt de complete versie, de volledige waarheid. Ze kozen voor het laatste."
Op een dag kwam McCary terug van niet een, maar twee begrafenissen van kameraden. Terug op de basis had hij slechts twintig minuten computertijd. In dat tijdsbestek schreef hij de email aan zijn ouders en vrienden, die later in de documentaire zou belanden.
Mail
"To The Fallen" heet het ("aan de gevallenen") Volgens Richard Robbins bevat zijn film geen fragment dat meer reacties opriep.
McCary schrijft: Lieve allemaal, we gaan dood. Niet op een filosofische manier, zo van: "iteindelijk gaan we er allemaal aan." Ik bedoel: echt dood. Tuurlijk, het is het risico van het vak, en ja, in Amerika kan je ook doodgeschoten worden. Maar niet op deze manier. Niet met autobommen die kraters achterlaten in de weg.
En zo gaat McCary door, in de film begeleid door een steeds snellere montage van foto's van gesneuvelde militairen. Merendeels trotse begin-twintigers, poserend voor een Amerikaanse vlag. Het fragment grijpt je vanzelf bij de lurven.
Bedrogen
'"peration Homecoming" schetst geen fraai beeld van de oorlog, maar wie een anti-oorlogsfilm verwacht à la Michael Moore, komt bedrogen uit. Geen gekat over ontbrekende massavernietigingswapens of een liegende Amerikaanse regering.
"Operation Homecoming" is niet bedoeld als politiek pamflet. Juist vanwege het ontbreken van puntige, eendimensionale oneliners over een oorlog die nooit gevoerd had mogen worden, is het interview met John McCary het terugkijken waard.
Deel deze pagina
»
»
»