Door Jef van Gool
Al is zijn oeuvre slechts beperkt van omvang, toch geldt Ira Levin met boeken als 'Een kus voor je sterft', 'Rosemary's baby' en 'De jongens van Brazilië' als één van de meest succesvolle schrijvers van thrillers.
Ook de verfilmingen van vele van zijn boeken, door regisseurs als Frank Oz, Franklin J. Schaffner, Phillip Noyce en Roman Polanski, hebben bijgedragen tot zijn bekendheid.
Maandag is hij in zijn appartement in Manhattan aan een hartaanval overleden. Hij is 78 jaar geworden.
Web van intriges
Hij werd op 27 augustus 1929 geboren in New York. In het laatste jaar van zijn studie aan New York University deed hij mee aan een scenariowedstrijd die door een televisiemaatschappij werd georganiseerd voor studenten. Hij werd runner-up en ging door met het schrijven voor programma's.
Tussendoor waagde hij zich ook aan een echt boek. In 1953 verscheen het inmiddels al tweemaal verfilmde 'A Kiss Before Dying' (Een kus voor je sterft). Door de dochter van een kopermagnaat te trouwen denkt een student snel rijk te worden, maar hij raakt verstrikt in een web van intriges, waarbij hij voor niets terugdeinst, ook niet voor moord.
"Mij kennen de mensen vaak niet, mijn boeken wel. Laatst moest ik op een formulier mijn beroep invullen. 'Auteur' zette ik erop. De man vroeg aan me: "O, ik heb nog nooit van u gehoord, hebt u iets geschreven dat ik gelezen kan hebben?" "Ja, Rosemary's baby." De man geloofde me niet."
Deze anekdote, door Levin verteld in een interview met Vrij Nederland, geeft treffend weer hoe bekend de thriller is die hij veertien jaar na zijn debuut schreef. In Rosemary's baby (1968, ook bekend door Roman Polanski's beklemmende verfilming met Mia Farrow in de hoofdrol) betrekt een jong echtpaar een flat in een oud, romantisch flatgebouw in New York.
Duivels echtpaar
Van de geruchten dat in hun flatgebouw veel zelfmoorden zouden gebeuren en dat er heksen en gifmengers wonen, trekken Rosemary en Guy, pas getrouwd, zich in Rosemary's baby niets aan. Maar als Rosemary in verwachting raakt, koesteren de buren, een ouder echtpaar, wel erg veel belangstelling voor haar.
Door allerlei gebeurtenissen krijgt ze meer en meer de indruk dat ze te maken heeft met een stel duivelaanbidders. In haar wantrouwen en angst raakt zij steeds meer geïsoleerd wanneer ook haar man, met wiens carrière het opeens veel beter gaat, in de ban lijkt te zijn van het duivelse echtpaar. Zij probeert vergeefs te ontsnappen.
In 1997 verscheen het vervolg dat Levin schreef op 'Rosemary's baby'. Het was pas zijn zevende boek in meer dan veertig jaar. In Rosemary's zoon (Son of Rosemary) wordt Rosemary wakker nadat zij door toedoen van Adrian Marcato en zijn groep duivelaanbidders 27 jaar in coma heeft gelegen.
Haar zoon Andy is dan al 33 en de charismatische leider van een sekte, de Kinderen van God. Hij is zeer geliefd maar zij kan niet geloven dat hij, als zoon van de duivel, geen duivelse karaktertrekken heeft. Ze vermoedt dat hij een maskerade opvoert en probeert daarom zijn ware aard te doorgronden.
Toekomstromans
Het nadeel van toekomstromans is dat ze zo snel verouderen en dat denkbeelden die eerst angstwekkend waren, een paar decennia later al naïef en achterhaald kunnen zijn. Van de goede blijft echter altijd wel iets overeind, iets wat zelfs bedreigend reëel lijkt te worden.
Toen Ira Levin in 1970 zijn roman This Perfect Day publiceerde, leek een geheel door de computer gestuurde maatschappij wel heel ver weg. Chip leeft in De dag der dagen in een ogenschijnlijk perfecte samenleving. Tot hij per toeval ontdekt hoe die wereld werkelijk in elkaar zit.
In The Boys From Brazil (De jongens van Brazilië) toonde Levin in 1976 al aan waartoe het klonen zou kunnen leiden.
Echte thriller
Amper twee jaar na zijn toekomstroman 'This Perfect Day' (bijzonder snel voor zijn doen) publiceerde Levin weer een echte thriller: 'The Stepford Wives' (1972, De vrouwen van Stepford). Een vrouw die verhuist naar een kleine stad in de provincie, zet de buurvrouwen ertoe aan in verzet te komen tegen het feit dat hun leven door stofzuigers en boenwas wordt geregeerd.
Maar er blijkt heel wat meer aan de hand te zijn. Zoals meer boeken van Levin is ook deze thriller tweemaal verfilmd, de eerste keer in 1975 door Bryan Forbes, met in de hoofdrol Katherine Ross. In de remake van Frank Oz uit 2004 wordt die rol door Nicole Kidman gespeeld.
Moordkuil
In 1990 publiceerde Levin Sliver dat ook al snel werd verfilmd. 'Sliver' zou een typisch New Yorks woord zijn dat staat voor een hemelhoog maar uitermate smal flatgebouw, gebouwd op een reepje grond. Een jonge vrouw betrekt een appartement in zo'n flat.
In enkele jaren is daar een aantal mensen overleden onder bizarre omstandigheden. Zij komt erachter dat de eigenaar, op wie zij hevig verliefd is, het gebouw heeft volgestouwd met heel geavanceerde videoapparatuur, waarmee hij iedereen kan bespioneren.
Ook als toneelschrijver had Levin veel succes. 'Deathtrap' (1979, in 2005 en 2006 als Moordkuil in Nederland te zien) werd vier jaar lang opgevoerd op Broadway.
Deel deze pagina
»
»