Een gecamoufleerde dictatuur

Door Kasper Dijk, bureau Berlijn

'Klassenstrijd aan de Griebnitzsee.' 'Een gecamoufleerde dictatuur.' Een groep rijke villabewoners, waaronder de Nederlandse vastgoedondernemer Hans Ensing, ligt met de gemeente Potsdam overhoop over de openbaarheid van de Uferweg, een paadje van twee meter breed langs een groot meer.

Op de Uferweg in Babelsberg patrouilleerden ten tijde van de Muur de grenstroepen van de DDR. Aan de overkant van de Griebnitzsee lag namelijk het vrije Westen. In de tijd na de val, vandaag 18 jaar geleden, is het grootkapitaal neergestreken langs het prachtige meer. En dat levert een probleem op: de Uferweg loopt dwars door de tuinen van de villa-eigenaren, op een meter of tien van de waterkant.

Mies van der Rohe

Het natuurgebied ligt onder de rook van wereldstad Berlijn, in de rustieke gemeente Potsdam. Het is er mooi wonen. Hans Ensing (36) kocht er een statig pand, ontworpen door de befaamde architect Mies van der Rohe. Tussen 1926 en 1928 werd het gebouwd, kort daarna onteigend en raakte vervolgens in verval. 

Ensing is tot op de dag van vandaag aan het renoveren. Hij investeerde inmiddels miljoenen euro's. Met het huis gaat de renovatie voorspoedig, maar de tuin is een ander verhaal. Tot zijn spijt moet hij elke dag publiek door zijn mooi ontworpen tuin dulden.

Schoonheid

'Privatgrundstück. Betreden op eigen risico.' Waarschuwingsborden moeten passanten afschrikken, maar dat lukt niet erg. Ook de andere bewoners van Babelsberg en Potsdam waarderen namelijk de schoonheid van de Griebnitzsee. Joggen, fietsen, wandelen: zeer veel mensen trekken erop uit om van deze plek te genieten. Alleen al 1500 fietsers toeren op een gemiddelde zaterdag langs de oever.

Eén van de mensen die er graag op uit trekt is Walter Raffauf. Hij is de leider van het burgerinitiatief 'Griebnitzsee voor iedereen', vóór openbaarheid van de weg. 

Raffauf heeft vertrouwen dat iedereen over de weg langs het meer kan blijven gaan. "De Grondwet geeft ons gelijk. Die garandeert dat de toegang tot meren voor iedereen openbaar moet zijn. Dat heeft met privébezit niets te maken. Bovendien wist Ensing bij de aankoop dat er een weg langs de oever liep. Het is alsof hij speculeert."

Afgunst

"Een klassenstrijd zou ik het persoonlijk niet willen noemen, maar het is voor mij duidelijk dat er afgunst heerst onder de bevolking hier. Ze willen ons eigendom frustreren", klaagt Ensing. "Zonder onze grondrechten is de democratie in het geding. Overal wordt dit gerespecteerd, behalve bij ons in Potsdam."

De gemeente heeft al eens een compromisvoorstel gedaan. De weg zou tien meter verlegd worden, naar de rand van het meer. De kosten hiervoor zouden de villabewoners wel zelf moeten dragen. Ensing: "Daar heb ik geen zin in. Als men een weg over mijn land wil, zullen ze ervoor in de buidel moeten tasten."

De gemeenteraad van Potsdam besloot woensdag dat de Uferweg openbaar blijft. Maar Ensing en zijn zeven medestrijders laten het er niet bij zitten. Ze zijn bereid om door te vechten tot de hoogste Europese rechter voor het alleenrecht op een paadje van twee meter breed. "Hier is sprake van een gecamoufleerde dictatuur. Niet meer en niet minder."