Waar ligt Darfur?
Darfur ligt in het westen van Sudan en grenst aan de Centraal Afrikaanse Republiek, Tsjaad en Libië. Het bestaat uit Noord-, West- en Zuid-Darfur. Het gebied is zo groot als Frankrijk en heeft zes miljoen inwoners.
In het noorden bevinden zich de Arabische en non-Arabische nomaden. In Centraal Darfur wonen voornamelijk niet-Arabische boeren en in het zuiden wonen de Arabisch sprekende veenomaden.
Wat zijn de oorzaken van het conflict?
In 2003 kwamen twee Afrikaanse Sudanese rebellengroepen, de Sudanese Bevrijdings Beweging (SLA) en de beweging voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid (JEM), in opstand tegen de regering in Khartum. Ze wilden een eind maken aan de jarenlange politieke en economische uitsluiting van de regio. Ze beschuldigden president El-Bashir ervan de problemen in Darfur te negeren en de Arabische nomaden te steunen.
Hoe is de situatie nu?
In mei 2006 sloot een fractie van het SLA vrede met de regering in het noorden: het Darfur Peace Agreement (DPA). Andere fracties binnen de SLA weigerden te tekenen, evenals de JEM. Het vredesakkoord heeft niet geleid tot een verbetering van de situatie in Darfur. Integendeel: het geweld is alleen maar verder opgelaaid.
In plaats van verdere samenwerking zijn er nog meer afsplitsingen ontstaan, zodat er nu naar schatting wel twintig rebellengroepen met elkaar vechten. Nieuwe vredesbesprekingen zijn tot nu toe op niets uitgelopen, omdat een deel van de rebellengroeperingen niet willen onderhandelen.
Is er sprake van genocide?
Een commissie in opdracht van de Verenigde Naties heeft in 2005 onderzocht of er in Darfur sprake is van genocide in de zin van het genocideverdrag. Als dat het geval zou zijn, zou de internationale gemeenschap op grond van dat verdrag moeten ingrijpen.
De commissie vond niet dat er gesproken kon worden van genocide, omdat de Sudanese regering volgens haar nooit van plan zou zijn geweest om een complete bevolkingsgroep uit te roeien. Wel was er sprake van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Ook volgens de Afrikaanse Unie is er van volkerenmoord geen sprake. Het Amerikaanse Congres bestempelde de misdaden eerder wel als genocide.
Of het nu wel of niet genocide is, zeker is dat zich een grote humanitaire ramp afspeelt in Sudan. Naar schatting zijn 200.000 mensen door het geweld omgekomen en ruim 3 miljoen mensen hebben hun toevlucht gezocht in vluchtelingenkampen.
Wat doet de Afrikaanse Unie?
De Afrikaanse Unie heeft sinds 2004 7000 troepen actief in Darfur onder de naam African Union Mission Sudan (AMIS). De troepen mogen alleen burgers beschermen die in een directe noodsituatie verkeren. De bescherming van de burgerbevolking blijft de verantwoordelijkheid van de regering. De missie kampt met gebrek aan manschappen, geld en materieel en is door tegenwerking van de Sudanese regering vrijwel vleugellam gemaakt.
Wat is de rol van de Verenigde Naties?
Op 1 augustus 2007 nam de Veiligheidsraad van de VN een resolutie aan waarin wordt gesproken over de vorming van Unamid, een vredesoperatie van 26.000 militairen en politieagenten, voor Darfur. De gecombineerde missie van de Afrikaanse Unie en de VN zal in de loop van 2008 operationeel moeten zijn.
Positief is dat het besluit unaniem is en dat de Sudanese regering de vredesmacht toelaat. Critici vrezen dat het een tandeloze missie zal worden, omdat de vredesmacht de Janjaweed niet mogen ontwapenen. Bovendien heeft de Sudanese regering zich het recht voorbehouden om operaties uit te voeren 'ter bescherming van het volk'. Gevreesd wordt ook dat de Sudanese regering zal proberen de vredesmissie tegen te werken.
Daarnaast opereren er straks twee VN-missies naast elkaar: een voor het noord-zuid-conflict in Sudan en een voor Darfur. Dat kan leiden tot misverstanden en verwarring.
Waarom zet de internationale gemeenschap het bewind in Khartum niet meer onder druk?
De internationale gemeenschap blijkt niet bij machte het bewind van de Sudanese dictator Omar Al Bashir tot een oplossing te dwingen. Het probleem is dat de internationale gemeenschap al jaren verdeeld is over Sudan. De Russen en Chinezen houden het regime de hand boven het hoofd. China koopt bijna alle Sudanese olie op. De Russen zijn, ondanks een wapenembargo, wapenleverancier van het regime in Khartum.
»
»