Er gaat bijna geen dag voorbij dat de olie niet duurder wordt. Geleidelijk aan gaat de prijs van een vat van 159 liter in de richting van de honderd dollar. Woensdag werd in Azie ruim 98 dollar neergeteld voor een vat ruwe olie. Sinds augustus is de olieprijs met bijna 25 dollar gestegen. Vijf vragen en antwoorden over een onmisbare grondstof.
Waardoor is de olieprijs omhoog geschoten?
Dat is een combinatie van factoren. Eén daarvan zijn politieke spanningen, zoals die tussen Turkije en de Koeren in het olierijke Noord-Irak. Daar komen seizoensinvloeden bij: rond deze tijd worden voorraden aangevuld, omdat de vraag in de winter groter is dan in de rest van het jaar. Bovendien houdt de handel rekening met risico's van orkanen in de Golf van Mexico, een gebied waar veel olie wordt opgepompt. Elke (mogelijke) onderbreking in de olie-aanvoer kan grote gevolgen hebben voor de prijs, doordat de vraag het aanbod overtreft.
Hoe komt het dat de vraag groter is dan het aanbod?
De economie in grote delen van Azië draait op volle toeren. Daardoor slurpt dit werelddeel veel meer olie op dan vroeger. Vooral China is een grote afnemer. De grote vraag uit het Oosten valt samen met een gestegen oliebehoefte in de VS en Europa als gevolg van de relatief sterke economie. Aan de andere kant is de capaciteit van de verwerkende industrie beperkt. Oliemaatschappijen hebben, doordat de olieprijs jarenlang laag is geweest, weinig geïnvesteerd in raffinaderijen.
Hoe duur is de olie in historisch perspectief?
De eerste keer dat de olieprijs spectaculair omhoog ging was in 1973, na de Jom Kippoer-oorlog tussen Israël en enkele Arabische landen. De club van olie-exporterende landen OPEC verhoogde de prijs met 70 procent. Tegen een aantal landen die Israël steunden, waaronder Nederland, werd een boycot ingevoerd.
De olieprijs bereikte zeven jaar later, opnieuw een record. Oorzaak waren wereldwijde zorgen over de olie-aanvoer na de revolutie die Khomeiny in Iran had ontketend en de oorlog met buurland Irak.
Nadat de olieprijs jarenlang relatief gematigd was, werd de olie twee jaar geleden plotseling spectaculair duurder door een combinatie van politieke spanningen, de orkaan Katrina, een sterk stijgende vraag en een achterblijvende productiecapaciteit. Ook aan deze piek kwam een einde, geleidelijk aan daalde de olieprijs tot rond de vijftig dollar in het begin van dit jaar. Sinds de zomer schiet de prijs weer omhoog.
Wie verdienen er aan de dure olie?
Uiteraard stromen er meer dollars naar de olieproducerende landen. Ook de oliemaatschappijen spinnen garen bij de hoge olieprijzen en in hun kielzog bedrijven in en om de olie-industrie. In Nederland is dat bijvoorbeeld SMB-offshore, het vroegere IC Caland, dat olie-installaties voor op zee maakt. En bodem-onderzoeker Fugro doet goede zaken, omdat er bij een hoge olieprijs meer naar fossiele brandstoffen wordt gezocht, waar Fugro metingen voor verricht.
Ook de handel wordt wijzer van de prijsstijging. Zolang de olie duurder wordt kunnen (speculatieve) handelaren hun goedkoper ingekochte voorraden tegen een hogere prijs verkopen.
De hoge olieprijs is nadelig voor bedrijven die veel energie gebruiken, zoals de chemische industrie. Hetzelfde geldt voor fabrikanten die olie gebruiken als grondstof, bijvoorbeeld DSM. Ook vervoersondernemingen zijn niet blij. Luchtvaartmaatschappijen, openbaar vervoer, taxi-ondernemingen en wegtransport zien de branstofkosten sterk oplopen.
Wat zijn de economische gevolgen van de dure olie?
Energie, van benzine tot stroom, wordt duurder. Ook het aardgastarief gaat omhoog, omdat de prijs voor deze brandstof is gekoppeld aan die van olie. De dure olie werkt ook door in andere prijzen en tarieven. Bijvoorbeeld hogere transportkosten, die moeten worden terugverdiend door hogere consumentenprijzen. Omdat olie grondstof is voor plastic kunnen ook verpakkingen en producten van kunststof duurder worden.
Geluk bij een ongeluk is dat de stijging van de olieprijs in Europa wordt gedempt door de goedkope dollar. Op de internationale oliemarkt wordt gehandeld in Amerikaanse dollars. Deze munt is ten opzichte van de euro op een dieptepunt beland. De olie-import in de Eurozone is daardoor relatief voordelig.
Deel deze pagina
»
»