Onder het motto 'Tot zover Darfur' gaat deze week een mediacampagne van start om de humanitaire ramp in Darfur onder de aandacht te brengen. Aart Zeeman, journalist en presentator van het actualiteitenprogramma Netwerk, is mede-initiator van deze campagne. Redacteur Mirjam van Elburg sprak met hem.
Hoe is het initiatief voor deze mediacampagne tot stand gekomen?
Tineke Ceelen, directeur van Stiching Vluchteling, had mij al vaker benaderd met de vraag waarom we in de media niet meer aandacht besteden aan Darfur. Er waren altijd argumenten om het niet te doen: Darfur is te ver weg, je komt er moeilijk in als journalist, mensen zijn niet geïnteresseerd in het conflict en dus is het slecht voor de kijkcijfers, enzovoort. Er was altijd een alibi.
Totdat ik begin dit jaar het tijdschrift Psychologie las. Daarin stond een zwarte bladzijde met de tekst: "De kans dat u deze pagina overslaat is groot, want het gaat over Darfur." Dat heeft mij enorm aan het denken gezet: dit ging ook over mij, als mens en als journalist.
Ik heb een paar maanden verlof genomen en ben gaan nadenken op welke manier je Darfur uit de dagelijkse nieuwsstroom kunt oplichten. Alleen een reportage in Netwerk vond ik te weinig. Wat er in Darfur gebeurt, is in de orde van grootte van wat er in Rwanda en het voormalig Joegoslavië is gebeurd. Dat mogen we niet negeren.
Wat onderscheidt Darfur van andere humanitaire rampen, die meer media-aandacht krijgen?
Darfur heeft alles tegen: het heeft geen icoon, zoals bijvoorbeeld de tsunami met de immense golven en de vele toeristen die daarin zijn omgekomen. Dat vinden mensen indrukwekkend.
Darfur is een langlopende kwestie, en geen incident zoals de aardbeving in Pakistan, waar je mensen ontredderd naast ingestorte gebouwen ziet staan en waar de media direct op in kunnen spelen met een hulpactie.
Darfur is een probleem uitgedrukt in getallen: 200.000 doden door systematisch geweld, en 2,5 miljoen vluchtelingen. Je moet jezelf een rede verschaffen om er nu aandacht aan te besteden. En het is ook nog eens moeilijk in beeld te brengen omdat je het land bijna niet in komt.
Waarom hebben jullie deze week uitgekozen voor de campagne?
Ik heb contact gezocht met een aantal collega's in de media om gezamenlijk aandacht te besteden aan Darfur en zij bleken niet moeilijk te overtuigen. We hebben samen gekeken welk moment we zouden kiezen. Dat zou in principe ook gisteren of volgende week geweest kunnen zijn, maar we haken nu aan bij de jaarlijkse herdenking van de Kristalnacht op 9 november.
Die herdenking gaat verder dan terugkijken naar wat er is gebeurd tijdens de Tweede Wereldoorlog. We mogen onze ogen niet sluiten voor massamoorden die nú in de wereld plaatsvinden. We hebben niet voor niets destijds gezegd "dit nooit weer".
Er spelen tegelijkertijd ook zoveel andere conflicten in de wereld die onze aandacht vragen: Tsjaad, Congo, Afghanistan
Ja, natuurlijk moeten we aan die andere conflicten ook aandacht besteden. Maar, om met de cabaretier Jeroen van Merwijk te spreken: één oorlog tegelijk. Dat er ook andere oorlogen en conflicten bestaan, verschaft ons geen alibi om nu geen aandacht te besteden aan dit conflict, waarbij zoveel mensen slachtoffer zijn van verschrikkelijke gebeurtenissen.
Deze campagne is nadrukkelijk geen inzamelingsactie. Wat hoop je dat al die media-aandacht oplevert?
Ik ben in de eerste plaats journalist en ik vind het belangrijk dat zo veel mogelijk mensen weten wat er in Darfur speelt, omdat Darfur dat verdient. In Amerika is er bijvoorbeeld veel meer aandacht voor Darfur dan hier. Dat komt mede omdat er een aantal bekende Amerikanen zoals Mia Farrow en George Clooney zich met Darfur verbonden hebben.
Uiteindelijk is er een politieke oplossing nodig in Darfur. De internationale gemeenschap zal druk moeten uitoefenen om die oplossing te vinden. En gewone burgers kunnen politici wakker schudden om echt in actie te komen. Niet alleen hier, maar overal in de wereld.
Dat er nu een troepenmacht komt van de Afrikaanse Unie is een begin, maar het zal geen einde maken aan het geweld. Daarvoor zijn er te weinig manschappen (26.000) en hebben ze te weinig bevoegdheden. Het politieke overleg moet de strijdende partijen uiteindelijk bij elkaar brengen.
Je bent zelf in Darfur geweest om reportages te maken. Wat heeft de meeste indruk op je gemaakt?
Ik heb vluchtelingen gesproken in kampen in het grensgebied. Ik heb bewust niet in Darfur zelf gefilmd omdat ik mensen daar in gevaar kan brengen als ik met ze praat. En dat is het laatste wat ik zou willen. Wat veel indruk op me gemaakt heeft zijn de uitgemergelde kinderen die je in zo'n kamp ziet. Het is wel duidelijk dat vrouwen en kinderen de meest kwetsbaren zijn in zo'n situatie.
Blijf je je ook na deze campagneweek actief inzetten voor Darfur?
Ja, maar in welke vorm weet ik nog niet precies. Ik zit er nu middenin en ik moet straks even pas op de plaats maken. Er komt wel een vervolginitiatief. Dat zullen we bekendmaken tijdens de uitzending op 9 november. De bedoeling is een duurzame betrokkenheid van Nederland bij Darfur te bewerkstelligen.
'Tot zover Darfur', een programma van de gezamenlijke publieke omroepen, wordt vrijdag 9 november uitgezonden op Nederland 2, van 20.25 tot 22.00 uur. Wilt u de uitzending bijwonen? Meldt u zich dan hier aan!
Deel deze pagina
»
»