Binnen een week zijn bij twee Amerikaanse bankconcerns de topmannen opgestapt in verband met de crisis op de hypotheekmarkt. Gisteravond werd de bestuursvoorzitter van de Citigroup aan de kant gezet. Wordt dit een overslaande brand en moeten huisbezitters in Nederland zich zorgen maken? Vijf vragen.
Wat is het probleem in de VS?
Veel Amerikanen kunnen de financiële lasten van hun hypotheek niet meer opbrengen. Meestal gaat het om subprime-hypotheken, leningen met een groot risico. Om aspirant huizenbezitters over de streep te trekken, bieden banken deze hypotheken vaak aan met lage aanvangslasten. Als het inkomen later stijgt is er niets aan de hand, maar als de klant werkloos wordt of langdurig ziek, lukt het niet meer om rente en aflossing te betalen zodra de lage lasten worden omgezet in een gangbaar tarief.
De moeilijkheden begonnen met het stijgen van de rente. Veel Amerikanen hebben een huis gekocht toen de rente nog laag was, veelal met een variabele rente. Die hebben hun maandlasten sterk zien oplopen. Steeds meer pechvogels moeten uitkijken naar een andere woning.
Wat betekent dat voor de banken?
Die zitten met de handen in het haar. Ze betalen letterlijk de rekening voor het gemak waarmee ze leningen verstrekten. Jarenlang ging dat goed, vooral dankzij de stijgende huizenprijzen. Maar intussen hebben de Amerikanen hun inkomen niet of nauwelijks zien stijgen en sparen doen ze meestal niet. Problemen konden niet uitblijven en sinds afgelopen zomer worden veel huizen gedwongen verkocht.
Het gevolg is een scherpe daling van de huizenprijzen. Daarmee wordt de huizenvoorraad, die als onderpand voor de geldverstrekkers dient, minder waard. Nu zijn het over het algemeen nog huishoudens met een laag inkomen die een te hoge hypotheek hebben afgesloten. Maar de angst is dat straks ook miljoenen rijkere Amerikanen de woonlasten niet meer kunnen betalen.
Staan de huizenprijzen in Nederland ook onder druk?
De situatie in Nederland is niet vergelijkbaar met die in de VS. Het is hier veel moeilijker voor een huizenkoper om aan geld te komen. Ook is er meer toezicht, al liet de Autoriteit Financiële Markten (AFM) vorige week weten dat de adviezen van hyptheekverkopers in een kwart van de gevallen onder de maat is.
Een ander verschil met de VS is dat huizenkopers meestal kiezen voor een periode van 5, 10 of 20 jaar waarin de rente wordt vastgezet. Daardoor zijn deze huishoudens minder kwetsbaar voor een stijgende rente.
Een daling van de prijzen op de woningmarkt is ook minder waarschijnlijk door een tekort aan huizen. Mede door de economische groei is de vraag naar woonruimte groot, maar het aanbod in zowel de koop- als huursector blijft achter. Daar komt bij dat er veel minder woningen worden gebouwd dan de nodig is om vraag en aanbod weer in evenwicht te brengen.
In Nederland worden jaarlijks zo'n 2000 woningen gedwongen verkocht. Op het totaal aantal koophuizen van 4 miljoen is dat te verwaarlozen.
Kunnen de financiële problemen in de VS overslaan naar Europa?
Dat is niet uitgesloten. Er is een vertrouwenscrisis in de bankwereld die zich niet beperkt tot de VS. Sinds afgelopen zomer zijn de banken terughoudend in lenen aan elkaar, uit angst dat ze geld stoppen in een bank die failliet gaat.
Ook Nederlandse banken hebben geld zitten in Amerikaanse leningen. De Haagse bank NIBC verloor 137 miljoen euro, doordat Amerikanen hun leningen niet meer kunnen afbetalen. Maar de gevolgen voor de grote banken zijn beperkt, omdat de afschrijvingen in Amerika in geen verhouding staan tot hun miljardenomzet.
Wat zijn de gevolgen van de hypotheekcrisis voor de wereldeconomie?
Volgens economen is er een kans dat de groeivertraging in Amerika uitmondt in een recessie. Sommige economen houden rekening met een "harde landing" van de Amerikaanse economie. De vraag is of de wereldeconomie dat kan verdragen. De kans is groot dat de groei hier te lijden heeft onder een krimp van de Amerikaanse economie.
Een eventuele recessie in Europa kan tot gevolg hebben dat de huizenprijzen ook hier dalen. Dan gebeurt hier mogelijk hetzelfde als in de VS: mensen raken hun werk kwijt en kunnen de hypotheeklasten niet meer opbrengen. Maar over het algemeen zijn de Nederlandse huizenbezitters minder kwetsbaar doordat ze een hypotheek hebben met minder risico's.
Deel deze pagina
»
»