Gezinsvoogd Savanna voor de rechter

De gezinsvoogd van de peuter Savanna heeft vandaag voor de rechtbank in Den Haag gezegd dat zij tijdens haar bezoeken aan het gezin geen signalen heeft ontvangen dat Savanna ernstig werd mishandeld. "Wat ik na de dood van Savanna heb gehoord over mishandelingen is niet te rijmen met wat ik heb gezien."

Ook vertelde ze de rechtbank dat zij ondanks de hoge werkdruk "alles wat binnen mijn mogelijkheden lag" heeft gedaan om haar te beschermen. Dat het meisje op driejarige leeftijd om het leven kwam, bezorgt haar nog steeds koude rillingen. 

De gezinsvoogd werkt al ruim dertig jaar in de jeugdzorg en heeft veel zien veranderen. Volgens haar is de gezinsvoogd de laatste jaren verworden tot een 'jongleur' die moet laveren tussen alle partijen die bij de zorg betrokken zijn.  

Dood door schuld

Het is voor het eerst dat een gezinsvoogd in Nederland terechtstaat voor falende hulpverlening. De vrouw zou medeverantwoordelijk zijn aan de dood van de driejarige peuter Savanna in september 2004. 

Het Openbaar Ministerie verdenkt de gezinsvoogd van dood door schuld. Ze had Savanna uit huis moeten plaatsen omdat bekend was dat het slecht ging met het gezin uit Alphen aan den Rijn, stelt justitie.  

Het levenloze lichaam van de peuter werd in september 2004 bij toeval aangetroffen in de kofferbak van haar moeders auto. Savanna's moeder en haar toenmalige partner reden in Holten een weg in waar geen verkeer was toegestaan en werden aangehouden. 

Behalve het lijkje vond de politie ook een schep in de auto. Volgens het OM wilden de moeder en haar man Savanna in het bos begraven. Op de achterbank van de wagen zat een vier maanden oude baby.

Aan de dood van het meisje gingen volgens het OM maanden van mishandeling, vernedering en uithongering vooraf. Toen ze overleed, woog Savanna nog maar tien kilo. 

Gevangenisstraf

In januari 2006 veroordeelde het gerechtshof in Den Haag moeder Sonja de J. tot zes jaar gevangenisstraf en tbs wegens doodslag op haar dochtertje. Haar partner Mario B. kreeg twee jaar cel en tbs voor zijn aandeel in de tragische dood van Savanna. 

De dood van Savanna maakte veel discussie los. De politiek reageerde geschokt en de Inspectie voor de Jeugdzorg kwam met een vernietigend rapport over de hulpverlening van het meisje. Daarbij werd de gezinsvoogd niet gespaard. 

Ze zou nalatig zijn geweest en solistisch hebben gehandeld. Ze reageerde niet op signalen die vanuit verschillende kanten werden gegeven, zoals door buurtbewoners en diverse (zorg)instellingen, stelde het rapport.

Ook zou de voogd te veel naar de moeder van het meisje hebben geluisterd. Toen Savanna een keer uit huis was geplaatst, mocht ze al snel weer terugkeren naar huis, zonder goede controle. 

De advocaat van de gezinsvoogd noemt het "oneerlijk" dat zijn cliënt wordt vervolgd, omdat er vele instanties betrokken waren bij het gezin. Volgens de raadsman kon de voogd niet weten dat het slechter ging met Savanna. Verpleegkundigen die het gezin regelmatig bezochten, zouden haar zelfs gezegd hebben dat het beter ging. 

Volgens het OM waren er echter wel genoeg signalen dat Savanna uit huis had moeten worden geplaatst. De voogd was de enige die alle informatie had en had kunnen ingrijpen, zegt justitie. 

Angst

Sinds de bekendmaking van het OM om de gezinsvoogd van Savanna te vervolgen, kiezen voogden er steeds vaker en sneller voor om kinderen uit huis te plaatsen. Ze doen dit uit angst om fouten te maken. De druk is enorm, zeggen ze zelf. 

Volgens de MOgroep Jeugdzorg, de branche-organisatie voor de jeugdzorg, is de stijging van de uithuisplaatsingen een groot probleem. "De wachtlijsten zijn nu al heel lang. Dat kan gevaarlijke situaties opleveren", zegt een woordvoerder. 

Gezinsvoogden in Noord-Holland - waar de voogd van Savanna werkte en het gezin woonde voor het naar Alphen aan den Rijn verhuisde - hebben na het bekend worden van de vervolging massaal ontslag genomen. De helft van het personeel is inmiddels vertrokken. 

Naar aanleidingen van de zaak is er een aantal aanpassingen bedacht in het werk van voogden. Zo moet de werkdruk omlaag van 20 naar 15 gezinnen en moeten de voogden meer overleggen met psychiaters en gedragsdeskundigen. Ook is het voortaan verplicht om een risico-analyse te maken van een gezin.