Het verborgen rijk

Door NOS-redacteur Ruud Stapel



De landing op het vliegveld van Paro is adembenemend. Het toestel vliegt een dal in dat steeds smaller lijkt te worden. Bomen en daken van boerderijen komen angstig dicht in de buurt van de vleugeltip. 

Dan volgt aan het einde van het dal een scherpe S-bocht om twee uitlopers van het gebergte te ontwijken en meteen daarna een duik naar de landingsbaan van Paro. 

Draak

Welkom in Bhutan, het verborgen rijk van de draak, alleen bereikbaar met de nationale luchtvaartmaatschappij Druk Air. Andere maatschappijen krijgen geen landingsrechten. 

Op die manier kan het land een strikt toelatingsbeleid volgen.

Het kleine koninkrijk in de Himalaya is straatarm, maar vindt behoud van de eigen cultuur belangrijker dan ongecontroleerde materiële welvaart en een snelle ontwikkeling. 

Visa en rondreizen worden kunstmatig duur gehouden zodat niet meer dan 9000 toeristen per jaar het land bezoeken. 

Buitenwereld

Lang was Bhutan helemaal van de buitenwereld afgesloten. De eerste weg vanuit India naar de hoofdstad Timpu werd pas in 1962 aangelegd, de eerste buitenlandse toeristen werden pas in 1974 toegelaten. Internet en TV zijn pas acht jaar geleden geïntroduceerd, mobiele telefoon drie jaar geleden. 

Ongeveer de helft van de bevolking bestaat uit inheemse Bhutanen, de Ngalop die verwant zijn aan Tibetaanse groepen. Andere grote groepen zijn de Lhotshampa uit Nepal en de Sharchop uit Assam, India. 

 

De 700.000 inwoners zijn trots op hun land en hun cultuur. De mannen gaan nog steeds vrijwel allemaal gekleed in de traditionele gho, een soort ochtendjas in stemmige dessins, die gecompleteerd wordt door kniekousen.

De vrouwen hebben hun kira, een veelkleurig kleed tot op de enkels. Het geeft je af en toe het idee rond te lopen in een openluchtmuseum.

Het dagelijkse leven van de Bhutanezen is doordrenkt van religie. Overal zijn boeddhistische kloosters en de duizenden monniken en nonnen staan in hoog aanzien. Ze worden vrijwel allemaal door de staat onderhouden. 

Zhongs

De steden worden gedomineerd door de Zhongs, eeuwenoude kloosterforten, die tegelijkertijd bestuurszetels zijn. 

Belastingkantoor, burgerlijke stad, rechtbank, ze zijn allemaal te vinden in de Dzongs. Maar de regels zijn strikt. Na zonsondergang mogen alleen de monniken daar verblijven.

Bhutan was lang een absolute monarchie. De koning is zowel het staatshoofd als het hoofd van de regering. Sinds de jaren vijftig is er onder de laatste twee koningen voorzichtig een proces van modernisering en democratisering ingezet. Met de eerste parlementsverkiezingen van volgend jaar als voorlopig hoogtepunt. 

Kroonprins Jigme Khesar Namgyel Wangchuk volgde vorig jaar formeel zijn vader op, maar pas volgend jaar wordt hij gekroond en daarmee officieel koning. Zijn titel wordt dan 'Druk Gyalpo', drakenkoning, de vijfde uit de Wangchuk-dynastie.

Het koningshuis staat in hoog aanzien. De kroning wordt aangegrepen om de hoofdstad Thimphu een opknapbeurt te geven en nieuwe hotels voor de verwachte stroom bezoekers te bouwen . 

Wegennet

Ook het beperkte en slechte wegennet van Bhutan wordt onder handen genomen. Daarvoor zijn tienduizenden Indiase gastarbeiders ingehuurd. Want het is bijna allemaal handwerk. Mannen, vrouwen, kinderen gaan grote rotsblokken met voorhamers te lijf en verwerken die tot kiezel als ondergrond voor de wegenbouw.  

 

Landbouw is nog steeds de belangrijkste bron van inkomsten en India de belangrijkste handelspartner. Met de andere grote buur, China, is de relatie slecht. Er zijn geen diplomatieke banden en dat heeft vooral te maken met de bezetting van Tibet, waarmee Bhutan zich historisch en religieus sterk verbonden voelt. 

Ook de relatie met Nepal is moeizaam. Al jarenlang wordt er onderhandeld over het lot van de ongeveer 100.000 etnische Nepalese Bhutanezen, die in vluchtelingenkampen in het oosten van Nepal wonen. 

Toen ze nog in Bhutan woonden, konden zij nauwelijks het staatsburgersschap krijgen en voelden ze zich gediscrimineerd. Dat leidde tot tal van problemen en uiteindelijk tot hun vlucht. Maar een regeling voor hun terugkeer is er nog niet.

Fragiel

Bhutan is een volstrekt uniek land. Maar ook hier staat de tijd niet stil. De fragiele balans bewaren tussen modernisering en behoud van de eigen cultuur, dat is de moeilijke taak waarvoor de Bhutanese regering de komende jaren staat.