Het Tibetaanse platteland

Door Ruud Stapel

Een reis door het Tibetaanse platteland is een reis terug in de tijd. Karakteristieke boerendorpjes bepalen het beeld van het landschap. Huizen van twee verdiepingen, versierd met de traditionele vlaggen om de goden te danken en gunstig te stemmen. 

Beneden de stallen voor het vee en de opslag voor de oogst, boven de uiterst simpele woonvertrekken, waar iedere luxe ontbreekt.

Bij een bezoek aan zo'n boerenwoning worden we trots rondgeleid, terwijl bij ons toch de gedachte overheerst hoe ze in die bedompte, stoffige en rokerige kamers kunnen leven. Een beduimeld kopje met yakboterthee wordt aangeboden alsof het een delicatesse is. Voor de Tibetaan ongetwijfeld maar voor de gemiddelde Europeaan is de ranzige, vette substantie nauwelijks door de keel te krijgen. 

Dorsvlegel

Midden in de meest onbeschrijfelijk mooie landschappen vol afwisselende kleuren zie je boeren ploegen met yak of paard. Het oogsten van het traditionele volksgraan, gerst, gebeurt nog grotendeels met de hand. Sikkel en dorsvlegel, in Nederland alleen nog terug te vinden in een streekmuseum, is het gebruikelijke gereedschap voor de Chinese boer. 

Als er al machines aan te pas komen zijn het de oude driewielertjes die je in de jaren vijftig ook in Nederland nog zag, om mens en dier te vervoeren of de oogst van het land te halen. De dorpsstraatjes of beter gezegd paadjes zijn, afhankelijk van het seizoen, onbegaanbaar modderig of gortdroog. 

De Tibetaanse koe, de yak, is heel belangrijk. Hij is bestand tegen de grote hoogte en levert melk, vlees, wol en wordt gebruikt als rij- en trekdier. De yakmest wordt verzameld en vaak met de hand tot plakken verwerkt, die overal liggen te drogen. 's Winters is dat de brandstof die de huizen warm moet houden.

 

Het analfabetisme in Tibet is groot, de scholingsgraad laag. In de grote dorpen zijn er scholen maar die ontbreken in de kleine afgelegen dorpen. 

Khampa's

Bij een bezoek aan een dorpsschooltje zagen we hoe de kinderen klassikaal les kregen en vooral moesten nadoen wat de meester voordeed. Kinderen op blote voeten, ongewassen in stinkende kleding, het is een heel gewoon beeld. 

Ook veel Tibetaanse nomaden, de Khampa's, leven in hun tenten nog op dezelfde primitieve manier als honderden jaren geleden. 

Bedelen is een veel voorkomend  fenomeen, niet zo vreemd als je hun schamele bezittingen ziet. Ook als ze iets krijgen gaat het bedelen door en dat wekt snel de irritatie van de westerse toerist. 

Het Tibetaanse platteland verandert snel. De tienduizenden Chinese immigranten moeten onderdak en een baan hebben en daarom worden er op tal van plaatsen nieuwe stadjes gebouwd. Bestaande dorpen breiden in sneltreinvaart uit en veranderen van karakter door de nieuwkomers. 

Elektriciteitsmasten brengen ook in de meest afgelegen dorpen stroom. Allerlei zaken, die gewoon zijn voor de stadsbewoner, zoals koelkast, tv, cd, dvd, zijn op het platteland te koop. 

Politie

Wat verder opvalt, is de alom aanwezige politie. Er rijden opvallend veel politieauto's rond, op de doorgaande routes zijn er controleposten, waar de reisvergunning wordt gecontroleerd. 

Zo zagen we in de buurt van Damshung een chauffeur van een toeristenbus bedremmeld op een bankje zitten. Hij had zich te vroeg bij de controlepost gemeld, had dus te snel gereden en moest die overtreding bekopen met een forse boete van een half maandsalaris. Bovendien moest hij wachten tot het tijdstip dat op zijn vergunning vermeld stond, voordat hij verder mocht.

De verbindingen worden snel beter. Was er vier jaar geleden nog maar 200 kilometer aan geasfalteerde weg in heel Tibet, nu zijn de doorgaande routes tussen de steden Lhasa, Shigatse en Gyantze volledig geasfalteerd. 

Overal langs de weg staan borden dat er mobiel telefoonverkeer mogelijk is. In volstrekt niemandsland heb ik proefondervindelijk vast kunnen stellen dat mobiel bellen met Nederland geen enkel probleem is. 

Deze ontwikkelingen zullen de komende jaren alleen maar sneller gaan, gezien de Chinese dadendrang op vrijwel elk gebied. Het eeuwenoude Tibetaanse plattelandsleven is overal nog volop te zien, maar lang zal dat waarschijnlijk niet meer duren.