Populisme in Heidiland

Door Kasper Dijk, bureau Berlijn

Normaal gesproken gaan parlementsverkiezingen in het autonome Zwitserland zonder veel rumoer voorbij, maar ditmaal was dat anders. 

Zwitserland is niet meer het rustige land van Heidi, horloges en chocolade. Oorzaak: de Zwitserse Volkspartij en haar voorman Christoph Blocher.

De rechts-populistische SVP heeft alle Zwitserse stemrecords gebroken. Zelf haalde het 61 zetels en liet daarmee de concurrenten SP (43), CVP (31), FVP (31) ver achter zich.

Campagne

In de aanloop naar de verkiezingen was Zwitserland in de ban van zwarte en witte schapen. Ze stonden op de beruchte verkiezingsposter van de Zwitserse Volkspartij (SVP): drie witte schapen grazen op een Zwitserse vlag en hun zwarte 'vijand' wordt er zonder mededogen vanaf geschopt. Opdonderen!

De poster was symbool voor de teneur in de Zwitserse campagnestrijd. Harde woorden, duidelijke standpunten. De SVP wil buitenlanders die de wet hebben overtreden zonder pardon het land uitzetten. En niet alleen de 'crimineel', maar in diens kielzog de hele familie. Sicherheit schaffen, luidt het credo.

De mascotte van de partij is de geitenbok Zottel, via een webcam dag en nacht te zien op de SVP-site. Zottel figureert in spelletjes waarbij hij zwarte schapen over de grens schopt, asielrechters wegtrapt en leden van De Groenen overrijdt. Ook schiet Zottel zijn pijlen op 'het geldverslindende Europa', met een kruisboog.

Belastingen

De standpunten gaan verder dan alleen het weren van criminele buitenlanders. De SVP wil ook belastingverhogingen tegengaan en het belang van de eigen auto boven het openbaar vervoer stellen. De Zwitserse burger moet het beter krijgen, niet de staat, en de autonomie moet boven alles behouden blijven.

De belangrijkste man van de SVP is Christoph Blocher, miljardair en op dit moment minister van Justitie. Op Berlusconi-achtige wijze leidt de rechts-populist zijn partij. Via Blocher TV zendt hij zijn boodschappen naar iedereen die het maar horen wil. 

En dat blijken veel mensen te willen. Maar liefst 29 procent van de Zwitsers stemde op de SVP. Een ongekende uitslag: sinds de invoering van het huidige stemsysteem haalde geen enkele partij zo'n percentage.

Concurrentie

De verkiezingsactiviteiten van de concurrentie staken schril af bij het campagnegeweld van de SVP. Er werd, volledig naar de Zwitserse traditie, weinig van vernomen. 

Bondspresident Micheline Calmy-Rey (van de linkse SP) probeert juist Zwitserland minder afzijdig te laten kijken naar Europa. Zo was ze deze maand op bezoek bij premier Balkenende en enkele ministers in Den Haag om de banden aan te halen.

Haar flirts met Europa stuiten vooral één partij tegen de borst, uiteraard de SVP. Op haar beurt veroordeelde Calmy-Rey de toon van de verkiezingscampagne van de Volkspartij.

Dubbelleven

Maar waarom slaat de politiek van de SVP zo massaal aan? Volgens de Duitse kwaliteitskrant Der Tagesspiegel ligt het aan het dubbelleven dat Zwitserland op dit moment leeft.

Enerzijds is er het authentieke Zwitserland van Heidi, boeren en religie. Anderzijds de 'BV Zwitserland', het belastingparadijs voor vele grote ondernemingen. Er is één man die deze werelden samenbrengt: de conservatieve, steenrijke Blocher.

Deel deze pagina

Nieuws

Video en Audio

Meer video en audio