Door Kasper Dijk, bureau Berlijn
Twee jaar lang vormde Jaroslaw Kaczynski met zijn partij Recht en Rechtvaardigheid een regering met twee Poolse splinterpartijen. In september viel die coalitie uiteen en werden vervroegde verkiezingen uitgeschreven. Zondag gaat Polen naar de stembus.
Naast Kaczynski's Recht en Rechtvaardigheid is Donald Tusk kanshebber voor de zege. Hij is de leider van het Burgerplatform dat de afgelopen jaren in de oppositie zat.
De eeneiige tweeling Kaczynski, premier en president van Polen, heeft vooral veel aanhang onder 'de gewone Pool'. Polen B wordt het genoemd, het gebied ten oosten van de hoofdstad Warschau. Het is arm, heeft een slechte infrastructuur en voelde zich in de steek gelaten. Totdat de Kaczynski's aan de macht kwamen.
Oosten
Zondag kan de partij weer veel stemmen uit het oosten verwachten. In 2005 stemde 62 procent in dit gebied op Recht en Rechtvaardigheid. "Er wordt nu ook naar ons geluisterd, niet alleen naar de rijken", klinkt het.
De gebroeders noemen zichzelf de eerste Poolse leiders die het probleem van de corruptie aanpakken. En dat doen ze heel serieus. Premier Jaroslwaw heeft zelfs geen bankrekening, uit angst dat politieke tegenstanders een grote som geld storten en hem zodoende van corruptie kunnen beschuldigen.
Elders in Polen klinken protesten. Tegenstanders verwijten Kaczynski dat hij politieke tegenstanders laat bespioneren en vervolgen. Verder is het begrotingstekort, ondanks de goede economie, nauwelijks verminderd. Ook vinden ze hem incompetent en geven ze hem de schuld aan de krapte op de arbeidsmarkt.
Twee miljoen Polen verlieten in de afgelopen jaren hun land om in het westen te gaan werken. Donald Tusk springt hier op in. Hij vindt dat Kaczynski's van Polen een achterlijk land maken waar mensen weg willen.
Nek-aan-nek
Het belooft een nek-aan-nekrace te worden. De opiniepeilingen spreken elkaar tegen, maar dat het tussen Recht en Rechtvaardigheid en het Burgerplatform gaat, lijkt zeker.
Enige duidelijkheid bieden de televisiedebatten. Hier maakte Tusk gehakt van zowel premier Kaczynski als de links-democratische ex-president Alexander Kwasniewski. Het was pijnlijk voor de president om afgemaakt te worden op het medium dat door zijn eigen partij wordt gestuurd.
De twee partijen lijken af te stevenen op een coalitie. Dit zal dan opnieuw geen gemakkelijke samenwerking worden, vooral nu Tusk gezegd heeft dat Jaroslaw Kaczynski onder geen beding deel uit zal maken van de regering. Die heeft op zijn beurt samenwerking met Tusk uitgesloten.
Macht
De strategie van Recht en Rechtvaardigheid is op maar één doel toegespitst: de macht. De makkelijkste manier om dit te bewerkstelligen is uiteraard de grootste partij worden.
Toch kan de macht van de tweeling ook groot blijven wanneer Recht en Rechtvaardigheid de verkiezingen níet wint. Eénderde van de stemmen is hiervoor voldoende.
Dit heeft te maken met het vetorecht dat de president in Polen heeft. Hij, Lech Kaczynski dus, heeft het recht een door het parlement aangenomen wetsvoorstel te torpederen. Het parlement kan op haar beurt met een tweederde meerderheid het veto van de president ongedaan maken.
Broer Jaroslaw kan, als zijn partij groot genoeg wordt, dus altijd voorkomen dat die tweederde meerderheid gehaald wordt.
Zo houden de broers elkaar in het zadel. Tot vreugde van Polen B, maar tot verdriet van bijvoorbeeld ex-vakbondsleider en -president Lech Walesa. "Deze waanzin houdt pas op", zei hij, "wanneer de ene Kaczynski de andere arresteert."
Deel deze pagina
»
»