Zwitserse verkiezingen in vraag en antwoord
Door Kasper Dijk, bureau Berlijn
Zwitserland is een land dat zelden de voorpagina's haalt. Aanstaande zondag beslissen de kiezers welke politieke partij de meeste bevoegdheden krijgt in een land dat een volkomen ander systeem kent dan wij in Nederland gewend zijn.
Waarom is Zwitserland zo weinig in het nieuws?
Zwitserland is een buitenbeentje in Europa. Het land bemoeit zich niet of nauwelijks met de wereldpolitiek en trad pas in 2002 toe tot de Verenigde Naties. Zwitserland is géén lid van de Europese Unie en de Navo. Het land is militair neutraal, nam niet deel aan de beide wereldoorlogen en zet het leger slechts sporadisch in bij vredesoperaties.
Waarom wonen er zoveel rijke mensen in Zwitserland?
Het land heeft een zogenaamd degressief belastingstelsel. Hoe meer je verdient, hoe minder belasting je betaalt. Het gaat zelfs zo ver dat de 26 provincies, in Zwitserland kantons genaamd, een eigen systeem kunnen ontwikkelen. Hierdoor ontstaat concurrentie en geldt Zwitserland als een belastingparadijs voor bijvoorbeeld sporters en rijke ondernemers.
Hoe is het Zwitserse politieke systeem opgebouwd?
Zwitserland heeft een bijzonder parlementair systeem. Er is een Nationaalraad met 200 zetels, onder leiding van een Nationaalraadpresident, waarin alle partijen vertegenwoordigd zijn. Op basis van de verkiezingsuitslag worden de zeven ministersposten over de partijen verdeeld. Eén van de ministers wordt aangewezen als bondspresident, op dit moment is dat Micheline Calmy-Rey. De bondspresident is géén staatshoofd, maar heeft vooral een ceremoniële functie. Elk jaar wordt er een nieuwe bondspresident aangewezen.
Hoe wordt er binnen de brede coalitie over twistpunten beslist?
Via referenda: het volk heeft verregaande bevoegdheden in Zwitserland. De politiek doet voorstellen, en als er sprake is van een omstreden voorstel, komen de burgers in actie. Dan volgt een referendum en wordt het voorstel aangenomen of afgewezen. Gevolg is dat burgers gemiddeld eens per maand naar de stembus gaan. Burgers kunnen ook een volksinitiatief inbrengen, daarvoor zijn wel 100.000 handtekeningen nodig.
Als alle partijen meeregeren, waarom zijn er dan parlementsverkiezingen nodig?
Om de ministersposten te verdelen: hoe meer stemmen, hoe meer ministers. Tot de vorige verkiezingen, in 2003, was het gebruikelijk dat een minister op zijn post kon blijven zitten zolang hij of zij wou. Dit veranderde doordat de extreem-rechtse Zwitserse Volkspartij (SVP) een zeer grote stap voorwaarts maakte en een tweede ministerspost in handen kreeg. Daarop volgde een herindeling en sindsdien plakt het pluche een stuk minder. Dit zorgt voor nieuw elan in de campagnestrijd tussen de partijen.
Hoe is het huidige politieke klimaat in Zwitserland?
De Zwitserse politiek wordt beheerst door populisme en polarisatie. Vooral de SVP gebruikt stevige middelen om Zwitserland gesloten te houden. De pijlen zijn vooral gericht op buitenlanders. De mascotte voor de campagne is Zottel, een bok die 'zwarte schapen' het land uit schopt. Aan de andere kant staat de SP, die juist openheid verlangt.
Wat is de verwachte verkiezingsuitslag?
De SVP leidt in de peilingen, voor de SP. Op ruime achterstand komen de christen-democratische CVP, de liberale FDP en De Groenen. In 2003 wonnen de rechtse SVP (55 zetels) en de linkse SP (52) de verkiezingen in de Nationaalraad. Dit ging ten koste van de middenpartijen FDP en CVP.
»
»
»