Correspondent Wouter Zwart schreef een serie van drie verhalen over president Hu Jintao. Vandaag: de strijd van president Hu Jintao om het hoogste ambt.
Het mag dan saai ogen, al die klappende grijze pakken op het 17de partijcongres. Voor één man is de strak geregisseerde bijeenkomst een hoogtepunt: president Hu Jintao zelf. Het congres moet het finalestuk worden van een jarenlang machtsspel, waarbij Hu zijn positie als opperbaas moest vestigen en vooral had af te rekenen met de geest van zijn voorganger, oud president Jiang Zemin.
Voor buitenstaanders en zelfs voor de eigen bevolking is de Chinese politiek een ondoorgrondelijk en onbereikbaar fenomeen. Een circus van hoge mannen, dat achter de hoge muren van het regeringskwartier de levens bepaalt van 1,3 miljard zielen.
Toch is de politiek van Peking spannender dan in eerste instantie van een eenpartijstelsel mag worden verwacht. Binnen het communistisch leiderschap bestaan wel degelijk rivaliserende facties, die elkaar bestrijden om de hoogste posities binnen het Chinese leiderschap.
Shanghai-clan
Allereerst is er een groep van zogeheten 'princelings', kinderen van voormalige leiders, die vanuit hun komaf recht menen te hebben op politieke functies. In China zijn gunstige familiebetrekkingen vaker een smeermiddel voor een succesvolle loopbaan.
Maar de echte strijd woedt tussen de zogeheten Shanghai-clan en de Jeugdliga-groep. De eerste club staat onder aanvoering van de 81-jarige oud-president Jiang Zemin en bestaat zoals de naam doet vermoeden- uit een groep machtige mannen uit Shanghai.
Jiang was ooit burgemeester en partijsecretaris in de havenstad. Toen hij eenmaal president was, promoveerde Jiang veel politieke bondgenoten naar strategisch belangrijke posten. Daarmee verwierf de Shanghai-clan zich zo'n sterke positie, dat sommige China-kenners meenden dat Peking niet langer de politieke hoofdstad was.
Daar kwam in 2002 verandering in met de benoeming van Hu Jintao als de nieuwe secretaris-generaal van de Communistische Partij. De toen 60-jarige Hu had steeds in de schaduw van Jiang Zemin gewerkt, maar was met hard werken en trouw aan de Partij uitgegroeid tot een geliefd politicus.
Hu was een product van de invloedrijke Communistische Jeugdliga en behoorde dus niet tot de kliek van Jiang Zemin. Die stond volgens afspraak- in 2003 ook het presidentschap af aan Hu Jintao, maar hield nog een jaar langer vast aan zijn geliefde voorzitterschap van de centrale militaire commissie van de partij.
Als baas van het machtige Chinese volksbevrijdingsleger kon Jiang zijn invloed binnen de partij blijven uitoefenen. Volgens politieke deskundigen is het traditie dat Chinese leiders na hun pensioen vanuit een achterkamer proberen de touwtjes in handen te houden. Hu Jintao ondervond dat. Veel belangrijke posten binnen de Communistische Partij waren inmiddels in handen van politici uit Jiang's Shanghai-clan. Een machtsstrijd was geboren.
Corruptie
In zijn eerste periode als president van China oogstte Hu Jintao lof met zijn harde strijd tegen corruptie binnen de partij. Hoewel in alle communistische lagen en facties mensen werden geroyeerd, vielen de hardste klappen in het kamp van Shanghai.
De schok was groot toen zelfs de hoogste politieke baas van de stad, Chen Liangyu het veld moest ruimen na zware beschuldigingen van machtsmisbruik. Chen was tevens lid van het politbureau en daarmee de hoogste partijfunctionaris die ooit op beschuldigingen van corruptie werd weggestuurd.
Zijn arrestatie was een duidelijk signaal van de kant van Hu Jintao dat niemand boven de wet staat en dat iedereen die niet in de pas loopt met het nieuwe leiderschap gewaarschuwd is.
In de laatste maanden voor het congres heeft Hu Jintao verschillende nieuwe ministers aangewezen. Bovendien zullen tijdens het partijcongres naar alle verwachting vijf van de negen leden van het permanente comité van het politbureau, China's machtigste politieke orgaan, worden vervangen. Eigenlijk is de hele stoelendans van de communistische partij al bepaald voordat het congres is begonnen.
Na vijf jaar leiderschap zal Hu Jintao eindelijk verzekerd zijn van de absolute macht, een loyale schare collega's en het besef dat hij is verlost van de politieke tentakels van zijn voorgangers.
»
»
»