De olieprijs heeft dinsdag opnieuw een recordhoogte bereikt. Lichte Amerikaanse olie werd verhandeld voor 88,20 dollar per vat van 159 liter. De prijs van de altijd goedkopere Brent uit de Noordzee is deze week voor het eerst boven de 83 dollar uitgekomen, op 84,49 dollar. Vijf vragen over oorzaak en gevolg.
Waardoor is de prijs omhoog geschoten?
De actuele aanleiding zijn de oplopende spanningen tussen Turkije en Irak. De oliemarkt maakt zich zorgen over de berichten dat het Turkse leger een aanval wil uitvoeren op Koerdische rebellen in het noorden van Irak. Noord-Irak is het olierijkste gebied van het land.
Daar komt bij dat de olieprijs rond deze tijd van het jaar meestal hoger is als gevolg van extra vraag voor het winterseizoen. Bovendien houdt de handel rekening met risico's van orkanen in de olierijke Golf van Mexico. Elke (mogelijke) onderbreking in de olie-aanvoer kan grote gevolgen hebben voor de prijs, doordat de vraag veel groter is dan het aanbod.
Wat is de oorzaak van de krapte op de oliemarkt?
De economie in grote delen van Azië draait op volle toeren. Daardoor slurpt dit werelddeel veel meer olie op dan vroeger. Vooral China is een grote afnemer. De grote vraag uit het Oosten valt samen met een gestegen oliebehoefte in de VS en Europa als gevolg van de relatief sterke economie. Aan de andere kant is de capaciteit van de verwerkende industrie beperkt. Oliemaatschappijen hebben, doordat de olieprijs jarenlang laag is geweest, weinig geïnvesteerd in raffinaderijen.
Is de olie ooit zo duur geweest?
Nee, niet in euro's van 2007. De eerste keer dat de olieprijs spectaculair omhoog ging was in 1973, na de Yom Kippoer-oorlog tussen Israël en enkele Arabische landen. De club van olie-exporterende landen OPEC verhoogde de prijs met 70 procent. Tegen een aantal landen dat Israël steunde, waaronder Nederland, werd een boycot ingevoerd. De olieprijs bereikte zeven jaar later opnieuw een record. Oorzaak waren wereldwijde zorgen over de olie-aanvoer na de revolutie die Khomeiny in Iran had ontketend en de oorlog met buurland Irak.
Nadat de olieprijs jarenlang relatief gematigd was, werd de olie twee jaar geleden plotseling spectaculair duurder door een combinatie van politieke spanningen, de orkaan Katrina, een sterk stijgende vraag en een achterblijvende productiecapaciteit. Geleidelijk aan daalde de olieprijs tot rond de vijftig dollar in het begin van dit jaar, maar de afgelopen maanden is de prijs weer gestaag opgelopen.
Wie verdienen er aan de dure olie?
Uiteraard stromen er meer oliedollars naar de olieproducerende landen. Ook de oliemaatschappijen spinnen garen bij de hoge olieprijzen en in hun kielzog bedrijven in en om de olie-industrie. In Nederland zijn dat bijvoorbeeld SMB-offshore, het vroegere IC Caland dat olie-installaties voor op zee maakt. Ook bodem-onderzoeker Fugro doet goede zaken, omdat er bij een hoge olieprijs meer naar fossiele brandstoffen wordt gezocht, waar Fugro metingen voor verricht.
Waarschijnlijk verdienen ook speculanten aan de krappe oliemarkt. Oliedeskundigen gaan ervan uit dat in de prijs nogal wat 'lucht' zit. De schaarste aan olieproducten is kunstmatig groter doordat handelaren partijen vasthouden, in afwachting van nóg hogere prijzen.
De hoge olieprijs is nadelig voor bedrijven die veel energie gebruiken, zoals de chemische industrie. Hetzelfde geldt voor fabrikanten die olie gebruiken als grondstof, bijvoorbeeld DSM. Ook vervoersondernemingen zijn niet blij. Luchtvaartmaatschappijen, openbaar vervoer, taxi-ondernemingen en wegtransport zien de branstofkosten sterk oplopen.
Wat zijn de gevolgen voor de energieprijzen?
Energie, van benzine tot stroom, wordt duurder. Ook het aardgastarief gaat omhoog, omdat de prijs voor deze brandstof is gekoppeld aan die van olie. De dure olie werkt ook door in andere prijzen en tarieven. Bijvoorbeeld hogere transportkosten, die moeten worden terugverdiend door hogere consumentenprijzen. Omdat olie grondstof is voor plastic kunnen ook verpakkingen en producten van kunststof duurder worden.
Geluk bij een ongeluk is dat de stijging van de olieprijs in Europa wordt gedempt door de goedkope dollar. Op de internationale oliemarkt wordt gehandeld in Amerikaanse dollars. Deze munt is ten opzichte van de euro op een dieptepunt beland. De olie-import in de Eurozone is daardoor relatief voordelig.
Deel deze pagina
»
»
»