Al het overheidsbeleid is gericht op één Nederlandse identiteit, terwijl er eigenlijk helemaal niet één soort Nederlander is. Dat zegt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in het rapport 'Identificatie met Nederland' dat vandaag verschijnt.
Van allochtonen wordt verwacht dat zij weten hoe ze zich als Nederlander moeten gedragen. "Maar hoe doen ze dat dan?", vraagt de WRR zich af, want onze vaderlandse geschiedenis is alles behalve eenduidig.
Geschiedenis
Geprobeerd wordt om onze geschiedenis dan in een canon te simplificeren, want in Nederland weten jongeren niet meer wie Willem van Oranje is en waarom hier Surinamers wonen. "Maar dan doen we onze geschiedenis geweld aan", vindt de WRR.
Ook de inburgeringscursussen zijn daar een voorbeeld van, vindt de Raad. "Het examen is bedoeld om mensen zich te laten identificeren met Nederland, maar nu is het eerder een examen om aan te tonen dat je een Nederlander bent."
Valt het 'idee van Nederland' dan nog wel samen met het huidige Nederland? Nee, zegt de WRR. Ook VPRO's Tegenlicht vraagt zich in een reeks uitzendingen (vanaf 17 september) af wat onze identiteit nu eigenlijk inhoudt en is daarom een zoektocht gestart.
Hot
Identiteit is 'hot'. De makers van Tegenlicht vinden dat merkwaardig, omdat het begrip identiteit nog niet zo lang geleden achterhaald leek. "Identiteit was als politiek thema een beetje verdacht, als cultureel uitgangspunt een beetje provinciaals en als filosofisch thema onhoudbaar", aldus de makers van Tegenlicht.
Maar volgens de documentairemakers zijn de tijden veranderd. De premier spreekt vol vuur over de VOC als bindmiddel in ons besef van normen en waarden. Wetenschappers zijn druk doende allerlei canons te bedenken die ons cultureel erfgoed samenvatten tot een behapbare 'identiteit'. We kiezen De Nederlander Van De Eeuw om zo dichter bij onze geschiedenis, onze wortels, ons zelfbewustzijn te geraken.
Oplossingen
Maar Jan Modaal bestaat niet. De regering slaat de plank mis, maar hoe moeten we onze identiteit dan wel benoemen? De WRR kaart niet alleen de problemen aan, maar komt ook met oplossingen. De raad adviseert de overheid de aandacht te verleggen van nationale identiteit naar processen van identificatie met Nederland.
Identificatie met Nederland is veel meer dan liefde voor en loyaliteit aan het (nieuwe) vaderland. Het gaat uiteindelijk om het bouwen aan wederzijds vertrouwen en om vertrouwen in de samenleving als geheel. Dat vertrouwen kan volgens het rapport op drie manieren worden verwezenlijkt: door de functionele, normatieve en emotionele identificatie.
Functionele identificatie
- Mensen moeten worden gezien als individu en niet als lid van een etnische groep
- Als je dingen samen doet kom je meer over de ander te weten. Op die manier verdwijnt de stereotypering
- Hard optreden tegen discriminatie
- Investeren in veilige buurten: initiatieven door buurtbewoners kunnen de samenhang van de buurt als gemeenschap versterken
Normatieve identificatie
- Mensen moeten de mogelijkheid krijgen om de voor hen betekenisvolle normen te volgen
- Meer stemmigheid in de media en andere geluiden en beelden plaats geven
- Representatie in politiek en overheid: openbaar maken van uiteenlopende opvattingen met als doek de discussie over normen binnen het publieke domein te trekken
Emotionele identificatie
- Er is een onterechte vermenging ontstaan tussen loyaliteit en nationaliteit. Het hebben van een of meerdere paspoorten zegt niets over iemands loyaliteit aan Nederland
- Vieren van emotionele verbondenheid. Festiviteiten, rituelen en symbolen kunnen emotionele identificatie ondersteunen. Naturalisatieceremonies zijn hiervan een voorbeeld
- Het is een taak voor de overheid om het recht op eigen keuze ook in andere landen te verdedigen en druk uit te oefenen op landen waar het afstaan van nationaliteit niet mogelijk is.
Wil je meer weten over het onderzoek, bekijk dan het Rapport Identificatie met Nederland
»
»
»