Clinton wil mentaliteitsverandering

Onze nieuwe correspondent in de VS, Eelco Bosch van Rosenthal, sprak met oud-president Bill Clinton in Chicago, over zijn nieuwe boek Geef (Uitgeverij Balans). Hieronder een transcriptie van dat interview.

Meneer de president, u hebt dit boek opgedragen aan Ellen Verweij, een Nederlandse verpleegster die voor de Clinton Stichting werkte in Afrika toen ze werd gedood. Waarom hebt u dit boek aan haar opgedragen? 



Omdat ze een geweldig mens was, iemand die veel gaf. Haar dood was tragisch. Ze werd gedood bij een schietpartij waarbij ze volgens mij geen doelwit was. Haar leven was belangrijk. Ze had een bescheiden achtergrond maar gebruikte haar talenten om mensen te helpen, in Nederland en de rest van de wereld. Ze staat symbool voor het soort wereldburger dat iedereen zou moeten proberen te zijn. Ze is een voorbeeld. En ik ben heel dankbaar voor alles wat ze heeft gedaan voor mijn stichting en alle kinderen met AIDS in Lesotho. Het leek me een gepast eerbetoon.

Niet zonder risico

Het geeft ook aan dat geven niet altijd zonder risico is.

Inderdaad. Het is niet zonder risico en soms kun je gewond raken. Er zijn nog meer medewerkers die in elkaar zijn geslagen omdat ze op de verkeerde plek waren tijdens onlusten. Het leven is niet zonder risico's. Maar over het algemeen kun je zeggen dat haar leven, ondanks dat ze niet oud is geworden, zeer rijk was. 

Over het boek. U praat over burgerinitiatieven zoals Al Gore praat over het milieu. Is het boek bedoeld als een oproep aan alle Amerikanen?



Zeker. En voor iedereen in de hele wereld die het leest. Het is niet bedoeld als een vervanging voor de overheid, dat is belangrijk om te onthouden. Sommige mensen in Amerika hebben het boek bekritiseerd omdat ze vinden dat ik meer over de overheid had moeten praten. Maar daar ging het boek nou juist niet over. Er staat een belangrijk hoofdstuk in het boek over de rol van de overheid in ons leven. Klimaatsverandering vereist de hulp van de overheid. Maar of het beleid van de overheid nu goed is of slecht, er zijn altijd dingen die gewone burgers moeten doen. Zeker op plekken waar de overheid tekortschiet. Ik geloof werkelijk dat het internet, de rijkdom en de goede ervaringen met Non-Gouvernementele Organisaties ons het gereedschap in handen hebben gegeven om als gewone burgers echt iets te doen voor de publieke zaak. Meer dan enkele jaren geleden.

Mentaliteitsverandering

U wilt een mentaliteitsverandering tot stand brengen.



Precies. Net zoals ik vind dat iedereen moet stemmen, vind ik dat dienen en geven deel moeten uitmaken van goed burgerschap.  Volgens mij kun je, met alle problemen op het gebied van rassenongelijkheid, het klimaat en de politiek noem ze maar op, geen volwaardig wereldburger zijn als je niet geeft. Je moet de samenleving actief dienen. 

Het viel mij inderdaad op dat u de rol van de overheid niet uitvoerig beschrijft. U beschrijft hoe u met voormalig president Bush de slachtoffers van orkaan Katrina bezoekt in New Orleans. En ik dacht: dat is de taak van de overheid.



De overheid heeft ook veel geld gestoken in New Orleans. Waarschijnlijk nog niet genoeg. Ik heb ruzie lopen maken met de overheid omdat ze de nutsbedrijven niet genoeg tegemoet kwamen zoals ze wel in New York hadden gedaan na 11 september in New York. En dat ging ten koste van de armen. Daardoor kon die groep minder makkelijk terugkeren. Er is nog veel te doen. Maar als je kijkt naar de schaal, grootte en diversiteit van de problemen,  dan zou zelf de meest ruimhartige steun van de overheid nog niet genoeg zijn. De scholen, de kerken die mensen helpen hun leven weer op de rails te krijgen, de gezondheidszorg. 

Drie pijlers

Was het niet moeilijk om niet te schrijven over politiek?

Wel een beetje. Natuurlijk is er dat hoofdstuk over de rol van de overheid met de aantekening dat activisme de overheid niet kan vervangen. De beste gemeenschappen rusten op drie pijlers: een dynamische private sector, een overheid die mogelijkheden creeert en de gevolgen van globalisering binnen de perken houdt en de inspanningen van actieve burgers. De mensen die kritiek hadden op het boek omdat het niet over de overheid ging, hebben het niet begrepen. Daar ging het niet over. Zelfs als ik schrijf over de overheid dan heb ik het burgers die stemmen en het beleid van de overheid proberen te beinvloeden. Daar gaat het over.

Ik dacht dat u het onderwerp politiek misschien vermeed omdat u uw vrouw niet voor de voeten wil lopen. 



Ik hou mijn eigen ideeËn over beleid graag op de achtergrond. Dat is haar zaak nu. Als ze een besluit neemt dan steun ik dat van harte. Haar ideeen over competitie in de gezondheidszorg zijn prima. Het moet meer gaan over gezond blijven dan over genezen. Dat laatste kan Amerika goed maar dat eerste moet meer aandacht krijgen. En dat wil Hillary gaan doen. En als ze een manier vindt om iedereen te verzekeren dan steun ik dat. Er zijn ook maar drie of vier opties. Het belangrijkste is om er een te kiezen die we door het Congres kunnen loodsen. Dat is het belangrijkste. 

Stel dat uw vrouw wordt gekozen. Zien we uw ideeën dan terug?

Dat verwacht ik wel. Over veel onderwerpen zijn we het eens. Maar zelfs als ze al haar doelen bereikt. Met fantastische resultaten. Dan zijn de problemen van landen waar mensen leven met 1 dollar per dag nog niet voorbij. Dat bereik je niet in vier jaar. Er is dus zo veel werk te doen. Niemand gelooft dat immigranten dan geen problemen meer zullen hebben met integreren in de samenleving, in Amerika en in Europa. Niemand gelooft dat we hier geen problemen meer zullen hebben. Volgens mij blijft de logica van het boek overeind. Wat er ook gebeurt met de economie. 

Huizenmarkt

Zullen de Amerikanen luisteren naar de boodschap? In een tijd waarin de huizenmarkt onder druk staat en er een oorlog is in Irak? 



Ik weet het niet zeker. Maar ik denk van wel, als ik afga op de drie signeersessies die ik heb gedaan in boekhandels. De jongere generatie geeft heel veel terug aan de samenleving. Voor het eerst sinds de babyboomers, waar ik bij hoor, steekt een generatie weer meer tijd in het helpen van mensen. 

Je hoeft niet zo veel geld te hebben als Bill Gates of zo knap te zijn als George Clooney...

Het helpt wel als je zo veel geld hebt als Bill Gates! Zeker als je er zo goed mee omgaat als hij of Warren Buffett. Het is uitstekend als je George Clooney of Don Cheadle (acteur, red.) heet en je echt inzet voor een goede zaak. Zoals Angelina Jolie zich inzet voor vluchtelingen of Brad Pitt voor het milieu, dan is het prima om een beroemdheid te zijn. Maar je kunt als gewone burger echt heel veel invloed hebben door contact te zoeken met mensen die net zo denken als jij. Als er genoeg mensen aan je kant staan dan kun je de wereld veranderen.