'Heel YouTube op je iPod'

Heel YouTube op je iPod. Of 30.000 films op je mobiele telefoon. Wetenschappers van IBM zeggen een grote stap voorwaards gezet te hebben in de ontwikkeling van nanotechnologie die zoiets mogelijk maakt. 

Het zou uiteindelijk kunnen leiden tot harde schijven die "duizenden keren kleiner zijn" dan de huidige generatie. Zelfs speculeren over de mogelijkheden gaat de onderzoekers al te ver. 

"Vergelijk het met de mensen in de jaren 70, toen ze nog een kamer vol computers nodig hadden voor wat je nu op je mobiele telefoon kunt doen," zegt een van hen. Als je hun had gevraagd naar de mogelijkheden "zouden ze je behoorlijke domme antwoorden gegeven hebben."

Barrière

Een computer gebruikt de kleine magnetische elementjes op de harde schijf om data op de slaan, bits. Tot nu toe verhoogden computerfabrikanten de capaciteit van hun harde schijven door de bits kleiner te maken. 

"Maar op een gegeven moment zijn de magnetische elementjes zo klein, dat ze niet meer stabiel zijn," zegt Sander Otte van de Universiteit van Leiden, die meewerkte aan de experimenten. Door bijvoorbeeld warmte geeft een bit dan niet meer eenduidig 1 of 0 aan. 

"Het is een barrière waar de hele industrie tegen oploopt." 

Oplossing

"Om dat probleem op te lossen, zijn we gaan kijken naar het kleinste magneetje dat bestaat, het atoom," legt Otte uit. 

Met uiterste precisie legde het team van Otte één enkele ijzeratoom op een ondergrond van kopernitride. Vervolgens konden ze kijken welke richting het ijzeratoom rondtolde. En dat is nieuw. 

Als je weet welke richting het atoom in draait, zou je het in de toekomst kunnen gebruiken om data op te slaan. De ene kant om is een 1, de andere kant om een 0. 

Probleem

Een praktische toepassing is voorlopig nog toekomstmuziek. Tot nu toe kon het experiment alleen bij extreem lage temperaturen worden uitgevoerd: een halve graad boven het absolute nulpunt.

"Alleen dan is de stabiliteit van de magnetische richting vast te houden," aldus Otte. "De warmte van de omgeving is al voldoende om de magnetische richting om te klappen. De data wordt dan gewist."

Bovendien blijven de atomen bij hoger temperaturen niet op hun plaats liggen. 

Het zijn problemen waarvan Otte verwacht dat ze uiteindelijk nog wel zullen worden opgelost. "Ik denk dat er in de toekomst opslag op nanoschaal mogelijk is, maar in welke vorm dat zal zijn is nog niet bekend."