"Het is een wonder dat er weer joden zijn in Duitsland," zegt de 94-jarige rabbi Trepp, die in hier de jaren dertig nog voorging. "Deze synagoge is het symbool van dat wonder."
Het is niet minder wonderbaarlijk dat het godshuis aan de Rykestrasse er nog staat. Gebrandschat onder de nazi's en genegeerd door de communisten, was er van haar oude glorie weinig meer over.
Vandaag werd de synagoge heropend, na een restauratie van bijna 5 miljoen euro die dik twee jaar duurde.
Drie foto's
De architecten die leiding gaven aan de restauratie, hadden maar drie zwart-witfoto's van de binnenkant van de synagoge. Die moesten ze soms tot 400 keer vergroten om de details te kunnen zien.
"We hebben met scalpels laag voor laag van het plafond geschraapt om de originele verflaag te kunnen herstellen," aldus architect Ruth Golan, "Al het houtwerk moest worden vervangen, omdat er schimmel in zat."
Nu is de synagoge weer in oude luister hersteld. Er is weer plaats voor ruim 1000 mensen in het enorme gebedshuis met het hemelblauwe koepelplafond, dat verscholen gaat achter een meer bescheiden entree, ingeklemd tussen twee appartementsgebouwen.
WWII en DDR
Het was precies die ligging in Rykestrasse die er voor zorgde dat de synagoge niet in vlammen opging in de Kristalnacht van 1938.
Terwijl Hitlers aanhangers veel van de 170 synagogen in Berlijn vernietigden, werd het vuur hier snel gedoofd, uit angst dat de omgrenzende gebouwen ook zouden vlamvatten. Het gebouw deed de rest van WWII dienst als paardenstal en opslag.
Na de oorlog lag de synagoge in de atheïstische DDR. Voor de kleine joodse gemeenschap in Oost-Berlijn was het de enige synagoge, maar door geldgebrek verviel het gebouw steeds verder.
Politie
Bij de opening vandaag zat de synagoge weer vol, maar op de reguliere sabbat zijn er maar zo'n 20 vaste bezoekers, een schril contrast met de hoogtijdagen in de jaren dertig. Toch houden de gelovigen hoop.
"Toen er immigranten uit de Sovjet Unie kwamen, na de val van de muur, werd het wel weer wat voller," zegt Warner Bab, die als jongetje in de jaren dertig nog sabbat vierde in wat nu de grootste synagoge van Duitsland is.
"Op joodse feestdagen trekken we zo'n 300 gelovigen," schat de rabbijn.
In wat misschien een echo is van de jaren van intolerantie die de synagoge heeft overleefd, wordt het gebouw nu 24 uur per dag bewaakt door de politie, uit angst voor terrorisme en vandalisme.
Er is zelfs een klein politiebureautje opgezet binnen haar muren.
Deel deze pagina
»
»
»