De Tweede Wereldoorlog maakte in minder dan vijf jaar tijd een eind aan het Nederlandse koloniale bewind in Indonesië dat ruim drie eeuwen had geduurd. In Den Haag konden regeerders niet geloven dat het voorbij was. Ze hadden ook niet door hoezeer de Japanse bezetters tijdens de oorlog het onafhankelijkheidsstreven van de Indonesiërs hadden aangewakkerd.
Nederland meende de oude koloniale orde te kunnen herstellen door grootschalig militair ingrijpen. Den Haag meed het woord 'oorlog' en bedacht de term 'politionele actie'. Het werd het Nederlandse Vietnam in de tropische dessa's. De republiek Indonesië kwam na drie jaar als winnaar uit de strijd.
Verslaggever Jeroen Wielaert trok 60 jaar na de politionele acties naar Djakarta en sprak met een drietal Indonesische veteranen. In deel 3: generaal Herman Soediro.
Ze waren naar Indië gestuurd om recht en vrede te herstellen en republikeinse extremisten uit te schakelen. In die geest begon een grote Nederlandse troepenmacht in de zomer van 1947 aan de eerste 'politionele actie'.
Het mocht geen oorlog heten van Den Haag, maar dat was het wel: een harde guerillastrijd die ook doorging na de officieel overeengekomen wapenstilstanden. In een opeenvolging van wederzijdse wreedheden executeerden Nederlandse militairen op 19 december 1947 luitenant Soediro. Hij was de vader van de jonge Herman Soediro, die als 16-jarige al bij de guerilla betrokken raakte.
De Nederlanders kwamen tijdens de Operatie Product, de codenaam van de eerste politionele actie, ver in de verwezenlijking van hun doelstelling: de bezetting van belangrijke steden en plantages op Java en Sumatra.
Genie
Maar ze rekenden buiten de republikeinse vastberadenheid van het Indonesische volk en het militaire genie van de jonge generaal Soedirman. De jonge Soediro werd door zijn vader vanuit West-Java naar de charismatische aanvoerder gestuurd om hem in te lichten over de oorlogshandelingen daar.
Soediro herinnert zich: "Alleen de steden waren bezet door de Hollanders, de dessa's lagen open. Ik ontmoette Soedirman in Midden-Java. Ik heb hem alles verteld wat er was gebeurd op West-Java. Hij zei: 'We gaan nu door met de guerilla. Ik heb niet meer dan een rimboeradio, een veldtelefoon, munitie, kleren en wat geld.' 'Beter iets dan niets,' zei hij tegen mij, 'Herman, ik geef je deze wapens, deze materialen zijn als een druppeltje in de Indische Oceaan, maar ik hoop dat het een voordeel is in de guerilla."
Er was nog een wapen in de strijd tegen de Nederlandse overmacht: de steun van het volk.
Soediro: "De Nederlandse generaal Spoor vergat dat de kracht niet bij het leger zat, maar bij het volk. Wat je noemt people's power. De TNI, het Indonesische leger had misschien niet meer dan 150.000 man, maar het volk telde 60 miljoen zielen. Nederland had daartegenover weinig troepen."
Heel feitelijk herinnert hij zich de dood van zijn vader. Soediro, onaangedaan, bijna 60 jaar later: "Mijn vader sneuvelde ná de wapenstilstand. De Hollanders waren met zuiveringsacties bezig, ondanks de wapenstilstand van augustus. Mijn vader stierf in december."
Lange Mars
Bij de tweede politionele actie trok Soediro mee met de zogenaamde Lange Mars van de duizenden republikeinse soldaten en hun familie, terug naar West-Java waar ze na de eerste actie verjaagd waren. Nu gebruikte de jonge vechter zijn Vickers-pistool regelmatig om te doden.
Soediro: "Ja. Voor een soldaat is doden normaal, want het is oorlog. Elke dag hadden we vuurcontact, door de verkenning van het volk. Daardoor wisten we wanneer er patrouilles kwamen en konden we Nederlanders overrompelen."
Indonesië kwam als winnaar uit de strijd, vooral door internationale druk van Amerika. Soediro koestert 60 jaar later geen rancune tegen de oude vijand.
Integendeel: 'Vrede op aarde. Voorbij is voorbij. Laten we geen gevangen zijn van het verleden. Mijn vader is door de Hollanders vermoord in een oorlog. Wat wil je dan nog doen? Voor onze toekomst, voor de jonge generatie zijn Nederland en Indonesië wapenbroeders. Dat is alles.'
»
»
»