Door correspondent Paul Sneijder
Op de komende Europese top moeten de regeringsleiders en staatshoofden onderhandelen over hoe nu verder met de Europese grondwet. Nederland en Frankrijk hebben de grondwet in een referendum afgewezen. De meeste andere landen hebben de grondwet goedgekeurd. Wat staat er op het spel?
Waarom was die grondwet eigenlijk nodig?
De spelregels, die nu gelden voor het functioneren van de Europese Unie, gaan uit van een Unie van maximaal 27 lidstaten. Bij verdere uitbreiding werken die spelregels niet meer. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om de machtsverhouding tussen de lidstaten.
Dus de besluitvorming loopt spaak als bijvoorbeeld Kroatië er in 2009 bijkomt. Daarnaast ging het erbij de grondwet om de EU democratischer en effectiever te maken. Vandaar het idee om nationale parlementen meer bij Brusselse besluiten te betrekken en een vaste voorzitter voor de EU-toppen aan te stellen in plaats van ieder half jaar een andere voorzitter.
Minister Verhagen zegt dat de grondwet van de baan is, is dat zo?
Het ziet er inderdaad naar uit, dat de naam grondwet verandert in wijzigingsverdrag. De oorspronkelijke grondwet kwam in de plaats van de bestaande verdragen van de EU. Het kende ook een pre-ambule over het doel en nut van de Europese samenwerking en verwijzingen naar de Europese vlag en volkslied. Dat is nu allemaal geschrapt en komt er een wijzigingsverdrag op basis van de bestaande verdragen.
Verandert er dus veel nu het wijzgingsverdrag heet?
In ieder geval het karakter verandert drastisch. Een grondwet met vlag en volkslied wekte de illusie, dat de Europese Unie boven de natiestaten, zoals Nederland, kwam te staan. Nu gaat het alleen nog maar om een aanpassing van de spelregels. En het ziet er naar uit dat die spelregels op heel veel punten gelijk zullen zijn aan de spelregels, zoals die in de grondwet waren vastgelegd.
Veel hangt natuurlijk af van de komende Eurotop, maar zaken als voorzitter van de Europese raad, een kleinere Europese Commissie, een nieuwe wijze van besluiten nemen in de ministerraad en een Europese minister/coördinator voor Europese zaken zullen ook in het wijzigingsverdrag terug te vinden zijn.
Heeft de Nederlandse regering nu alles binnengehaald?
Nee (nog niet). Nederland heeft natuurlijk al wel zijn zin gekregen met het 'uitkleden' van de grondwet. Maar Nederland heeft nog meer eisen. Zo wil Nederland de macht van de nationale parlementen versterken door ze een vetorecht over Europese wetten te geven.
Een rode kaart trekken, is het idee. In de grondwet was al wel een gele kaart voorzien, die een voorstel voor heroverweging naar Brussel terug kon sturen als een derde van de nationale parlementen daarom vroeg.
Nederland wil nu verder gaan, maar stuit op zwaar verzet bij andere lidstaten, zoals België. Die willen niet dat nationale parlementen het laatste woord krijgen bij Europese besluitvormingsprocedures. Als een nationaal parlement een bepaald Europees plan niet zint, kunnen ze altijd de betrokken minister of regering naar huis sturen.
Wordt Nederland het grootste probleem op de Eurotop?
Hangt ervan af hoe hard Nederland de kwestie van de 'rode kaart' zal spelen. Maar het grootste probleem is naar alle waarschijnlijkheid Polen. Dat land wil de afspraken over de besluitvormingsprocedures open breken. In de grondwet is afgesproken dat er in de Europese ministerraad voor een wet een meerderheid is als het wordt gesteund door 55% van de lidstaten, die samen 65% van de Europese bevolking vertegenwoordigen.
Polen vindt dat het daardoor te weinig macht krijgt en wil een zwaardere stem. Maar geen van de andere lidstaten voelt ervoor om daaraan toe te geven. Polen dreigt daarom de zaak met een veto te blokkeren.
Komt er nu weer een referendum in Nederland?
Dat is nog niet te zeggen. Het kabinet wil daarover het advies van de Raad van State. Die zal tot een referendum adviseren als het wijzigingsverdrag toch grondwettelijke elementen bevat. De regering zal juist betogen dat dat niet het geval is en dat het puur om aanpassing van bestaande regels gaat.
Nederland voelt zich daarbij gesterkt door de Franse president Sakorzy, die al heeft laten weten voor een 'uitgekleed' wijzigingsverdrag geen referendum te zullen uitschrijven.
Deel deze pagina
»
»
»