België moet zondag naar de stembus. Moet, want België behoort nog tot die paar landen in Europa (ondermeer Luxemburg, Griekenland en Cyprus) waar een stemplicht geldt. Niet gaan stemmen kan een geldboete betekenen en op den duur zelfs het verlies van het stemrecht.
Geen enkele partij durft het op dit moment aan om de stemplicht ter discussie te stellen. Het zou waarschijnlijk het Vlaams Belang flink de wind uit de zielen halen; veel Belang-stemmers zijn protest-stemmers, die niet zouden opkomen als ze niet zouden hoeven.
Maar de andere partijen zijn er ook niet gerust op of hun aanhang wel zo trouw is, dat hij of zij naar het stemhokje komt als de verplichting vervalt.
Dat veel Belgen thuis zouden blijven, bleek uit onderzoek onder 2000 Walen begin juni. Een derde ervan zei niet te gaan stemmen, als het niet meer moet. In de provincie Henegouwen, waar de door corruptie geplaagde stad Charleroi ligt, zei zelfs veertig procent dan de oproepkaart in de vuilnisbak te zullen gooien.
Einde van paars
De Belgen moeten zondag voor drie uur hun stem uitbrengen. Aan het begin van de zondagavond zal er al goed zicht op de uitslag zijn. Over die uitslag is nu al een zekerheid te geven: het betekent zonder twijfel het einde van de paarse regering-Verhofstadt. De christen-democraat Yves Leterme heeft de beste papieren het premierschap over te nemen, maar hoe die regering is samengesteld is nog een groot raadsel.
De laatste peilingen van de Standaard/VRT bevestigen het beeld. De christen-democraten winnen in vergelijking met vier jaar terug ruim vier procent en komen op bijna 30 procent. De paarse partijen daarentegen leveren samen bijna 12 procent in en blijven samen steken op net 37 procent. Geen basis voor verder regeren.
Het Vlaams Belang zou de tweede partij in Vlaanderen worden met ruim 21 procent. Dat is beter dan bij de vorige nationale verkiezingen van 2003, maar een terugval in vergelijking met de Vlaamse verkiezingen van 2004.
Aan Waalse kant spreken de peilingen elkaar tegen. De socialisten en de liberalen vechten daar nek-aan-nek om de eerste plaats. Beide partijen komen waarschijnlijk uit in de buurt van de 30 procent; dat betekent verlies voor de socialisten, maar winst voor de liberalen. De christen-democraten gaan vooruit richting 20 procent.
Heidens karwei
Uit deze bonte reeks uitslagen zal dan een nationale regering moeten worden gevormd. Iedereen weet nu al dat dat een heidens karwei zal worden. Zeker nu de campagne de partijen verder uit elkaar heeft gedreven. Maar goed, in dit complexe land houdt men rekening met de volgende scenario's voor een nieuwe regering:
- Er komt een soort nationale regering van christen-democraten, socialisten en liberalen. Zo'n regering is nodig omdat er weer gesproken zal worden over een verdere staatshervorming van België, zeg maar het verder opsplitsen van bevoegdheden tussen Vlaanderen en Wallonië. Daarvoor is een grondwetswijziging nodig, die moet kunnen rekenen op een tweederde meerderheid in het parlement. Zo'n regering zou in dit beeld passen, maar lijkt heel ver weg.
- De christen-democraten en socialisten aan beide kanten van de taalgrens vormen samen een rooms-rode coalitie. Premier Verhofstadt roept de laatste tijd uit volle borst uit, dat er in het geheim hierover al afspraken zijn gemaakt. Beide partijen ontkennen. Het kan zijn dat beide partijen geen meerderheid halen en dat ze een beroep doen op de Groenen.
- En dan een echte Belgische variant: een asymmetrische regering. Dat wil zeggen dat in Vlaanderen de christen-democraten, socialisten en liberalen in de regering stappen (zoals ze dat nu al doen in de Vlaamse regering) en dat aan Waalse kant alleen de socialisten en de christen-democraten meedoen (zoals die twee nu al doen in de Waalse regering). Deze regering kan dan bogen op een tweederde meerderheid van belang met het oog op de aanstaande staatshervormingen.
Loodgieter
Wat het wordt, hangt uiteraard af van de uitslag. Een zeteltje meer of minder kan een wereld van verschil uit maken. Er zingt al een naam rond van een persoon die deze Gordiaanse knoop moet gaan doorhakken: oud-premier Jean-Luc Dehaene, bijgenaamd de loodgieter.
"Je moet de problemen pas oplossen als ze zich stellen", is zijn devies. En bij die oplossingen heeft Dehaene zich altijd getoond als de meester van het compromis.En besef wel, België en compromis zijn eigenlijk synoniem.
Deel deze pagina
»
»
»