Zoektocht naar de grenzen van ‘67

De grenzen van 1967 zijn alom aanwezig in Israël. Toch worden ze vooral zichtbaar in de debatten, want op de grond moet je er echt naar zoeken. In die debatten is nog altijd sprake van land-voor-vrede. Maar hoe dan precies, en wanneer, daar is men ook na 40 jaar nog niet over uit. Een verkenning van de grenzen. 

Syrië

Groen en heuvelachtig. Vruchtbaar door het vele water. In de winter is er zelfs een berg waar sneeuw op ligt. Op veel plekken is geen landbouw omdat er nog altijd mijnen liggen.

In het noordoosten van Israël woedde de oorlog met Syrië. De landen hebben na 40 jaar nog geen echte grens. Ergens op de Golan lopen twee demarcatielijnen, met daartussenin een waarnemersmissie van de VN. Aan de westrand van de Golan moet ergens die grens van 1967 lopen. Maar omdat de Golan door Israël geannexeerd is, zie je hem niet – wegen lopen gewoon over de lijn heen.

De enige plek waar het wat duidelijker zou moeten zijn is bij het meer van Tiberias. Het meer was voor de zesdaagse oorlog van Israël, maar de oostelijke oever was van Syrië. Toch is het ook daar niet echt duidelijk.

Hafez Assad, de vader van de huidige president van Syrië zegt namelijk dat hij pootje heeft kunnen baden op het Syrische deel van het meer. Israël ontkent dat, en dat is een probleem bij eventuele onderhandelingen.

Tot nu toe zijn alle onderhandelingen stukgelopen. Veertig jaar na de oorlog is er nog geen vrede tussen de landen. In Israël is men er niet over uit of er nu gepraat moet worden of dat er weer een oorlog dreigt. 

Jordanië

De rivier de Jordaan zorgt voor irrigatie van landbouw aan beide kanten. Voor de rest dor en droog: een grens door de woestijn.

Sinds 1988 ziet Jordanië af van een claim op  de Westelijke Jordaanoever. Vanaf 1994 hebben de landen vrede met elkaar. Langs de hele grens, van het meer van Tiberias via de Dode Zee tot de Rode Zee, heeft Israël een hek gebouwd. Vanaf de bouw is de bedoeling daarvan niet geweest om het het Jordaanse leger in voorkomende gevallen moeilijk te maken, maar om Palestijnen tegen te houden die van Jordanië (terug) naar Israël of de bezette Westelijke Jordaanoever willen. 

Maar de twee landen hebben vrede gesloten, en in de regel wordt er positief over Jordanië gesproken. Koning Abdallah wordt gezien als vriend.

Egypte

Geen water en dus geen irrigatie hier. Een grens tussen twee woestijnen. De soldaat in de Egyptische wachttoren groet vrolijk de toeristen aan de ander kant van de grens.

Zo'n hek staat er ook op grote delen van de grens tussen Egypte en Israël. De grens loopt op de rand van de Sinaï- en de Negevwoestijn. In 1979 gaf Israël de Sinaï terug, en daarmee was het de enige keer tot nu toe dat land-voor-vrede werkte.

Desondanks is de relatie met Egypte gespannen. Nieuws dat kan wijzen op een verandering in de houding van Egypte wordt breed uitgemeten. Een vermeende Israëlische spion die gearresteerd wordt, een parlementariër van de harde lijn die oproept tot een oorlog met Israël… Egypte wordt 40 jaar na de oorlog nog steeds gewantrouwd.

Gaza 

Een plat kustgebied met aan weerszijden landbouw. Vooral in Noord-Gaza leven veel mensen. Aan Israëlische kant een paar kibboetsen en een stadje.

Gaza is teruggegeven aan de Palestijnen, maar van land-voor-vrede is geen sprake. Vrede is er niet, want de Palestijnen schieten nog altijd raketten af op Israël. Aan de andere kant is het land ook niet helemaal teruggegeven, want de zee en de lucht worden gecontroleerd door Israël. De loop van de fysieke grens op de grond staat niet ter discussie. Op die plek staat nu een zwaar bewaakt hek.

De westelijke Jordaanoever

De heuvels van de westelijke Jordaanoever. Groen in het noorden, droger in het zuiden. De grens die Israël voor ogen heeft toont zich als een driedubbel hek en op sommige plaatsen een muur. Grillig, als een kleine Chinese muur, kringelt hij zich een weg over de heuveltoppen.

Het land Palestina bestaat nog niet en grenzen heeft het ook al niet. Praten over grenzen is hier nog wel het lastigst. De meest uitgesproken mensen zien helemaal geen grens. Hardcore Palestijnen zien heel Palestina, van Jordaan tot Middellandse zee, voor de Palestijnen.

Hardcore joden zien heel Israël, van Jordaan tot Middellandse zee, voor de joden. De meeste Palestijnen hebben zich neergelegd bij een toekomstige Palestijnse staat binnen de groene lijn. Die groene lijn is die grens die gold vóór 1967. 

Naar die groene lijn is het trouwens vergeefs zoeken. De meeste Israëli's geven namelijk niet zoveel om die grens. De verschillende kabinetten die ze na de zesdaagse oorlog kozen, hebben er allemaal voor gezorgd dat er joodse kolonies op bezet gebied gebouwd werden.

De laatste regeringen hebben een grens gebouwd tussen Israël en het toekomstig Palestina. Die grens probeert nederzettingen in te sluiten en loopt daardoor maar op weinig plekken over de groene lijn. Meestal loopt hij in het bezette gebied waardoor de Westelijke Jordaanoever een stuk kleiner wordt.

Jeruzalem

Een verzameling heilige plaatsen op een postzegel. Sinds de bijbelse periode is de stad geëxplodeerd. Fotogeniek met de Rotskoepel en de Al-Aqsa moskee.

Dwars door Jeruzalem, op de lijn tussen Bethlehem en Ramallah, loopt een grote doorgaande weg. Alleen ter hoogte van de oude stad kringelt hij een beetje. Hier loopt ongeveer de grens tussen Oost- en West-Jeruzalem.

Op het noordelijke deel van die weg is er een brede berm tussen de weghelften, de enige aanwijzing dat hier de groene lijn loopt. De oude stad ligt aan de oostkant van die lijn en is dus bezet gebied, net als de rest van Oost-Jeruzalem.

Israël annexeerde het Arabische deel van de stad, en daarom is die oude grens niet meer zichtbaar. Hooguit zie je het doordat de infrastructuur en de vuilophaaldienst in het joodse deel meer prioriteit krijgen dan in het Arabische deel.

Ten oosten van Oost-Jeruzalem loopt de grens die Israël bedacht. Hier is het op bijna alle plaatsen een muur.