Toen de jury van de Libris Literatuur Prijs 2007 haar winnaar koos, was nog niet bekend wie de winnaar zou worden van de Gouden Uil.
Maar ook als zij die winnaar toen wel had geweten, zou haar besluit om voor Tirza van Arnon Grunberg te kiezen, niet anders zijn geweest. Haar keuze voor de roman van Grunberg was unaniem, zo bleek maandagavond bij de uitreiking van de prijs in het Amstel Hotel.
Grunberg is daarmee de eerste schrijver die voor hetzelfde boek zowel de Gouden Uil als de Libris Prijs krijgt.
'Langzaam kalmeerde hij. Hofmeester had alles weer onder controle. Dit was hoe het leven ging.(...) Als je terugkeek, verdween de zorgvuldige planning, ingevingen werden zichtbaar, coïncidenties kwamen bovendrijven, overal waar je keek regeerde de samenloop der omstandigheden.'
Jörgen Hofmeester in Tirza is een controlefreak. Als hij praat, klinkt hij als een corrector, met de toon van iemand die zijn leven heeft ingericht om de ander te betrappen op
fouten.
Zijn eigen zwakheid maakt hem misselijk, die van zijn twee dochters maakt hem woedend.
Woonboot
De eerste flashback in Tirza van gaat niet verder terug dan zes dagen. Toen stond, om een uur of zeven 's avonds, Jörgen Hofmeesters vrouw ineens weer voor de deur. Drie jaar geleden was zij vertrokken om met een jeugdliefde te gaan leven. In een woonboot, zo was hem verteld.
Hij had zich niet kunnen voorstellen dat ze bereid zou zijn het leven in hun huis op te geven voor een adres 'dat zoveel minder was, zoveel banaler, zoveel onbeduidender'.
Zijn huis in de Van Eeghenstraat in Amsterdam is z'n trots. Dat hij op stand woont, is voor Hofmeester een wezenlijk deel van zijn identiteit.
Op een leeftijd dat niets hem meer uit zijn evenwicht zou moeten brengen, is Jörgen Hofmeester in Tirza steeds meer de greep op zijn zo geordende bestaan kwijtgeraakt.
Op de uitgeverij waar hij werkt, zou hij na een reorganisatie zijn ontslagen, maar vanwege zijn leeftijd bleek dat niet mogelijk. Hij wordt doorbetaald maar is niet langer welkom op kantoor. Om dat te
maskeren gaat hij onbekenden uitzwaaien op Schiphol. En dat voor een man die leek voorbestemd de uitgeverij te leiden.
Het kapitaal dat hij met beleggingen heeft opgebouwd, is in de economische malaise na 11/9 voor het grootste deel in rook opgegaan.
'Hij was samen met zijn kind. En het was alsof het zo moest zijn, alsof het zo hoorde. Onafscheidelijk waren ze, het kind en hij. Soms wist ze al wat hij ging zeggen nog voordat hij gesproken had.'
Feest
Jörgen Hofmeester woont samen met zijn dochter Tirza. Nog een paar weken, daarna gaat ze met haar vriend die hij nog niet heeft ontmoet, een wereldreis maken. Maar eerst geeft hij nog een groot feest ter ere van het feit dat zij is geslaagd voor haar eindexamen.
Zijn plotseling weer teruggekeerde vrouw prent hij meteen in dat ze geen wig mag drijven tussen hem en Tirza.
'Er is een papa... Er is een kind. Er is geld, er is eten, er is liefde, het verbaast je misschien, maar er is liefde.'
Als vader is Jörgen echter niet zo'n succes als hij altijd heeft willen geloven. Door zijn oudste dochter Isabelle, of kortweg Ibi, voor alles te willen beschermen, heeft hij haar van zich vervreemd. Door de hooggespannen verwachtingen die hij zelf niet heeft waargemaakt, op Tirza te projecteren, heeft hij ertoe bijgedragen dat ze kampt met een eetstoornis.
Hij neemt zich voor op haar feest een zichzelf wegcijferende ouder te zijn, zwijgend rondgaand met sushi en sashimi.
'Met de halflege schotel loopt hij terug naar de keuken. Hij drinkt snel een glas wijn, leunt met beide handen op de koelkast en denkt: Mohammed Atta is in mijn huis. Atta is gearriveerd. Atta is herrezen.'
Symbool
Tot zijn ontsteltenis herkent Jörgen in de nieuwe Marokkaanse vriend van Tirza Mohammed Atta, een van de kapers van 11/9, de man die hem voor het symbool is geworden van zijn financiële neergang.
Het leidt tot 'n dramatische ontknoping waarin hij, in gezelschap van een 9-jarig straatmeisje tegen wie hij voortdurend aan praat, in de woestijn van Namibië op zoek is naar zijn dochter.
Een indrukwekkende, verontrustende roman die laat zien wat literatuur vermag in het blootleggen van de tijdgeest en het menselijk tekort. Zo typeert de jury van de Libris Literatuur Prijs het door haar bekroonde Tirza van Arnon Grunberg.
Vlijmscherp schetst hij 'het demasque van een angstvallige burgerman, wiens leven achter een façade van succes langzaam maar zeker voor onze ogen uit elkaar valt'. Indrukwekkend noemt zij het vermogen van de 35-jarige auteur de deconfiture van middelbare echtgenoten te verbeelden.
Daarbij varieert hij voortdurend tussen ontluistering en ontroering. Juist in die combinatie schuilt het mededogen.
Met dank aan Jef van Gool/Literatuurplein
Deel deze pagina
»
»
»