De verkiezing van een nieuwe president dreigt in Turkije uit te lopen op een regelrechte confrontatie tussen regering en leger.
De regering van de islamitisch geïnspireerde premier Erdogan leverde vandaag in harde bewoordingen kritiek op uitlatingen van de Turkse opperbevelhebber.
Die zei vrijdag de verkiezing van Erdogans partijgenoot Abdullah Gül, de huidige minister van Buitenlandse Zaken, tot president "met grote zorg" te volgen.
"Het moet niet worden vergeten dat de Turkse strijdkrachten een partij zijn in dit debat en de absolute verdediger van het seculiere karakter van de Turkse staat. Als het nodig is, zal het leger dat laten zien en bewijzen met een duidelijk optreden."
Volgens minister van Justitie Cicek heeft het leger zich daarmee schuldig gemaakt aan ongrondwettelijk gedrag. "De waarschuwing van het leger is in een democratische rechtsorde onacceptabel", aldus Cicek.
Testcase
Ook in het buitenland leidt de inmenging van het leger tot verontruste reacties. De Europese Unie vindt dat de Turkse militairen zich afzijdig moeten houden bij de verkiezing.
"Dit is een testcase voor het Turkse leger. Respecteert het democratische waarden?", zo verklaarde eurocommissaris Rehn van uitbreiding in Brussel tijdens een forum over trans-Atlantische verhoudingen.
Rehn zei dat de timing van de verklaring "tamelijk vreemd" is.
"Het leger moet de werking van de democratie overlaten aan een democratisch gekozen regering." De eurocommissaris benadrukte dat de democratische waarden tot de kern behoren van de lopende toetredingsgesprekken van de EU en Turkije.
Ook de VS heeft Turkije opgeroepen de crisis op "een democratische wijze" op te lossen.
De zorgen van het Westen zijn niet geheel ongefundeerd. Tien jaar geleden dwong het leger de toenmalige premier Erbakan tot aftreden omdat die te islamistisch zou zijn. Gül en de huidige premier Erdogan worden beschouwd als politieke erfgenamen van Erbakan.
Tweederde meerderheid
De verklaring van het leger kwam enkele uren na de eerste stemronde in het parlement. Gül kreeg daarbij nog niet de benodigde tweederde meerderheid omdat de oppositie de stemming boycotte.
Een van de oppositiepartijen heeft het Constitutionele Hof gevraagd om de stemming ongeldig te verklaren omdat er niet voldoende parlementsleden aanwezig waren in het parlement.
Maar volgens de regering was de stemming wel degelijk geldig, en kan de procedure gewoon doorgaan.
Naar verwachting wordt Gül uiteindelijk toch president. Hij is de enige kandidaat en bij latere stemronden gelden lagere drempels. Bovendien heeft Güls AK-partij (Recht en Rechtvaardigheid) een ruime meerderheid in het Turkse parlement.
»
»