Het armste deel van de wereldbevolking zal het hardst getroffen worden door de gevolgen van klimaatverandering. Dat voorzien klimaatexperts in het nieuwe VN-klimaatrapport.
Op het laatste moment bereikten klimaatexperts in Brussel vannacht een akkoord over de tekst van het document. De belangrijkste conclusie is dat klimaatverandering meer schade aanricht dan verwacht, en dat dat ook sneller gebeurt dan eerder werd gedacht.
Het invloedrijke rapport is opgesteld door het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), een groep van 2500 wetenschappers die door de Verenigde Naties in het leven is geroepen.
De tekst zal de leidraad zijn voor het wereldwijde klimaatbeleid de komende jaren, en voor de onderhandelingen over een verlenging van het Kyoto-protocol na 2012.
Samenvatting van het rapport (pdf-bestand)
Natuur getroffen
Volgens de panel-leden heeft de klimaatverandering waarschijnlijk nu al grote gevolgen voor de natuur. Meer dan twintig procent van alle planten en dieren loopt het risico uit te sterven.
"Voor het eerst zwaaien we niet met modellen. Dit is empirisch bewijs, we kunnen het meten", zei dr. Martin Parry van de IPCC-werkgroep die het rapport heeft opgesteld. Hij gaf aan welke gebieden het meeste risico lopen te worden getroffen door de gevolgen.
"Het gaat om het Noordpoolgebied, waar de temperaturen snel stijgen en het ijs smelt, Afrika bezuiden de Sahara, waar de droge gebieden naar verwachting nog droger worden, kleine eilanden, omdat die zich niet kunnen aanpassen, en de mega-rivierdelta's in Azië, waar miljoenen mensen risico lopen door overstromingen te worden getroffen."
Watertekorten
Ook de menselijke samenleving wordt wereldwijd getroffen, maar die gevolgen zijn minder duidelijk. Er worden watertekorten voorzien en een stijging van de zeespiegel die eeuwen kan doorgaan.
"De armsten onder de arme bevolking zullen waarschijnlijk het meeste te lijden hebben van klimaatverandering", aldus IPCC-voorzitter Rajendra Pachauri. Arme mensen hebben de minste middelen om met de veranderingen om te gaan, zoals de toenemende droogte.
Nederland, dat in een deltagebied ligt, moet zich vooral voorbereiden op de verwachte zeespiegelstijging en meer water in de winter door een toename van neerslag en hogere waterstanden in de rivieren.
Afwatering
In de zomer zal het juist droger worden volgens het Milieu en Natuur Planbureau (MNP), dat een vertaling heeft gemaakt van de conclusies van het IPCC-rapport naar de Nederlandse situatie.
Het grootste probleem vormt in Nederland de afwatering van de grote rivieren. Smeltende gletsjers en meer neerslag leiden gecombineerd met een hogere zeespiegel tot problemen bij de rivieren. Om de toename van rivierwater in de winter het hoofd te bieden, zou de Rijn moeten worden omgebogen naar het IJsselmeer, stelt het MNP.
De kosten van al die maatregelen zijn aanzienlijk. Nederland zal tot 2050 60 tot 70 miljard euro moeten investeren om de gevolgen van het broeikaseffect op te vangen. Dat heeft milieu-econoom Ekko van Ierland berekend.
Twist
Het IPCC presenteerde op 2 februari al het eerste deel van de studie. Daarin werd vastgesteld dat het broeikaseffect, de toename van CO2 in de atmosfeer, de afgelopen 50 jaar "zeer waarschijnlijk" door mensen is veroorzaakt. Verder voorspelden de wetenschappers een temperatuurstijging van 2 tot 4,5 graden Celsius tussen nu en 2100.
Het nieuwe deel concentreert zich op de gevolgen. De delegaties van de 100 landen in het panel hebben tot op het laatst getwist over de vraag hoe groot de impact van de opwarming van de aarde is.
De delegaties debatteerden de afgelopen dagen over de definitieve tekst van het 21 pagina's tellende document. China, India, Rusland en Saudi-Arabië wilden minder harde conclusies. Ook de VS vond de toon van sommige passages te hard.
China protesteerde bijvoorbeeld tegen de conclusie dat er "zeer veel vertrouwen" bestaat dat klimaatverandering veel ecosystemen op de continenten en oceanen aantast.
Afrika
Andere passages zijn echter juist aangescherpt. Afrikaanse landen worden bijvoorbeeld gemaand 5 tot 10 procent van hun nationaal inkomen aan maatregelen tegen de gevolgen van klimaatverandering te besteden.
Het derde deel van de serie IPCC-rapporten komt in mei uit. Dat zal gaan over de manieren waarop de uitstoot van broeikasgassen kan worden beperkt. Het vierde deel, verschijnend in november, is een samenvatting.
Deel deze pagina
»
»
»