Had Murat Kurnaz eerder uit Guantanamo Bay vrijgelaten kunnen worden? Die vraag houdt Duitsland al maanden bezig. De Duitse Turk zat er vier jaar onschuldig opgesloten. Huidig minister van Buitenlandse Zaken Steinmeier heeft hem naar Guantanamo verbannen, vindt de oppositie.
Maar oud-minister van Binnenlandse Zaken en partijgenoot Otto Schily hield Steinmeier eerder vandaag uit de wind.
"De veiligheidsdiensten vielen onder mijn verantwoording, niet onder die van het Kanzleramt", zei Schily voor een parlementaire onderzoekscommissie. Hem wordt verweten met deze uitspraak vooral de politieke carrière van zijn partijgenoot te willen redden. Want die bevindt zich in een lastige positie.
Bremer Taliban
In oktober 2001 vloog Murat Kurnaz naar Pakistan, om zich daar te verdiepen in de koran. Maar dat viel de inlichtingendiensen op, zo kort na de aanslagen van 11 september. Via de Pakistaanse veiligheidsdienst kwam Kurnaz in handen van de Amerikanen. Die stuurden hem naar Guantanamo Bay.
Ruim vier jaar zat Kurnaz er vast, werd er naar eigen zeggen gefolterd en vernederd. In 2002 al had daar een einde aan kunnen komen. Duitse en Amerikaanse geheime diensten ondervroegen Kurnaz. Onschuldig, was de conclusie. Kurnaz was op het verkeerde moment op de verkeerde plaats, meer niet.
Dus bood de CIA aan om Kurnaz vrij te laten. De Duitse regering zou dat hebben verhinderd. Want de aanslagen van 11 september waren nog niet zo lang geleden en enkele daders kwamen uit Hamburg. Wat als de 'Bremer Taliban', zoals Kurnaz wel werd genoemd, toch een veiligheidsrisico bleek?
Het plan leefde om Kurnaz vanwege zijn Turkse paspoort na Turkije te sturen. Dat voorstel is echter nooit formeel aan de Amerikanen gedaan. Het Bremer stadsbestuur deed een duit in het zakje door te stellen dat Kurnaz' verblijfsvergunning verlopen was.
Alle wegen naar Duitsland werden afgesloten. Pas in 2006 kon Kurnaz toch naar Bremen terug, dankzij de inzet van bondskanselier Angela Merkel.
Veiligheidsbelang
Tot en met 2005 was Frank-Walter Steinmeier als chef van het Kanzleramt eindverantwoordelijke in de zaak. Hij was de baas over de geheime diensten die zich met Kurnaz bezighielden. En zat in die rol de vergadering voor waarin besloten werd Kurnaz buiten de deur te houden.
Daarom wordt ook Steinmeier vandaag gehoord door de parlementaire onderzoekscommissie. Een verhoor waar hij door de uitspraken van zijn partijvriend minder belast aan begon.
Hij meldde vooraf dat hij nog altijd achter de keuzes van 2002 staat, want hij handelde in het Duitse veiligheidsbelang. Verwijten beschouwt Steinmeier dan ook als onterecht.
De zwart-rode coalitie van CDU en SPD neemt die visie vermoedelijk over. Voor de regering is het beter dat Steinmeier blijft waar hij zit. Zo makkelijk zal zij Steinmeier dus niet laten struikelen.
Deel deze pagina
»
»
»