Door Afrika-correspondent Bram Vermeulen
Reageren kan via afrikalog@gmail.com
Op de snelweg tussen Mbabane en Manzini in het bergkoninkrijkje Swaziland kijken drie mannen passerende automobilisten uitdagend in de ogen. "Wij zijn besneden, en we zijn er trots op!" Stel je datzelfde bord even langs een Nederlandse snelweg voor. Maar Swaziland heeft dan ook problemen van een iets andere orde.
Veertig procent van de volwassen bevolking is hier besmet met het dodelijke hiv-virus. Twee op de vijf volwassenen is hier bezig te sterven. Ondanks de miljoenen die er de afgelopen jaren in dit landje van 1,2 miljoen mensen zijn uitgeven aan posters en billboards over condoomgebruik. Ondanks de aids-remmende medicijnen die het Global Fund hier al drie jaar beschikbaar stelt.
Besnijden is het echte antwoord, meent de regering. Ga op vrijdag ('snijdag') maar eens kijken in het staatsziekenhuis van Mbabane, de hoofdstad. Daar zitten de jongens en mannen nerveus op een houten bankje te wachten op het mes van de Nederlandse dokter Adam Groeneveld, die hier de besnijdenissen uitvoert.
Drijfveer
Zijn drijfveer, legt hij uit, zijn drie onderzoeken die recentelijk zijn gehouden in Zuid-Afrika, Uganda en Kenia. Tijdens de drie experimenten bleken besneden mannen 50 tot 60 procent beter beschermd dan onbesneden mannen. Het hiv-virus blijkt dol te zijn op de witte bloedcellen die schuilen onder de voorhuid.
Haal je de voorhuid weg, dan verdwijnen ook de geleiders die het virus gebruikt om in de bloedbaan terecht te komen. Dit verklaart ook waarom hiv aanzienlijk minder volwassenen in West-Afrika heeft besmet: minder dan vijf procent. In West-Afrika worden mannen, niet alleen de moslims, op jonge leeftijd besneden.
Swaziland is vroeg met het trekken van conclusies. De Wereldgezondheidsorganisatie heeft nog geen groen licht gegeven voor massale besnijdenissen. "Dat is een kwestie van bureaucratie", legt Groeneveld uit. De uroloog heeft twintig jaar Afrika-ervaring. Voor het eerst in al die jaren is er iets wat werkelijk werkt. Wat hem betreft is er geen tijd te verliezen.
Vusi Dlamini is al vijftien jaar besmet met het virus en werkt nu voor een actiegroep. Hij betwijfelt of besnijdenis hem had kunnen redden. "We verkeren in een paniektoestand. Ik ben bang dat veel jongeren zich nu zullen laten besnijden en dan denken dat ze met iedereen in bed kunnen duiken." Voorlichting is dus nodig. Ook besneden mannen moeten condooms gebruiken.
Weinig effect
Maar Groeneveld denkt dat dergelijke voorlichting weinig effect heeft. "Het is gebleken dat mensen vlak voordat ze aan hun penis worden geopereerd weinig onthouden."
De jongens die op het houten bankje zitten te wachten kennen het riedeltje wel. "Ik zal nog steeds een condoom moeten gebruiken, ook nadat ik besneden ben", zegt Thembinkosi Manana (22), die de operatie moedig doorstaat.
De vraag is of Thembinkosi niet veel te laat is. Hij is nog nooit op hiv getest. Ik vraag de dokter hoe hij verklaart dat in de Zuid-Afrikaanse Oost-Kaapprovincie meer dan een kwart van de volwassenen is besmet, ook al worden jongemannen daar traditioneel wel besneden.
"Dat komt waarschijnlijk omdat ze niet als kind zijn besneden. Tegen de tijd dat ze achttien zijn en worden besneden, kunnen ze al geïnfecteerd zijn." Dat zou betekenen dat ook Thembinkosi veel te laat is. Maar in afwachting van het echte wondermiddel tegen aids, is besnijdenis het enige dat Swaziland hoop geeft. Hoop en nog heel veel vragen.
Deel deze pagina
»
»
»