Door Rop Zoutberg, correspondent van de NOS in Madrid
Voor de tweede keer in minder dan tien jaar tijd stemt Portugal in een referendum over een nieuwe abortuswet. Komt de wet er door, dan is voor het eerst in het land een abortus op verzoek van de vrouw niet langer strafbaar. Het wordt spannend. Als net als in 1998 te weinig mensen gaan stemmen blijft alles bij het oude.
Nu nog heeft Portugal - net als Malta en Ierland zo ongeveer de strengste abortusregels van Europa. Abortus tot twaalf weken is er toegestaan, zij het alléén wanneer de "psychische of lichamelijke gesteldheid" van de vrouw gevaar loopt.
Artsen moeten volgens de wet daarover beslissen. Zij weigeren in de praktijk vrijwel altijd een zwangerschapsonderbreking.
Religieuze motieven, maar ook de angst voor een rechtszaak speelt bij hun afweging een grote rol. De wet stelt drie jaar gevangenisstraf voor vrouwen die illegaal een abortus ondergaan, en zelfs acht jaar voor artsen die de ingreep uitvoeren.
Plastic baby'tjes
Toch gelooft niet iedereen in Portugal dat de regelgeving zou moeten veranderen. In het campagnekantoor van de lobbygroep 'Não Obrigada' ('Nee bedankt') in Lissabon maken vrijwilligers zich op voor hun tegenstem tijdens het referendum van zondag.
"Een vrouw heeft alle recht haar eigen leven te verdedigen. Maar dat recht houdt op als je het over het leven van een ander hebt, van een ongeboren kind", vertelt Nuno Vieira. "Ik heb het recht een ander mens te verdedigen. Een nieuw leven dat nog heel zwak is. Niemand heeft het recht dat te beëindigen."
De afgelopen weken lieten de peilingen zien dat de steun voor de tegenstanders van de nieuwe abortuswet groeit. Kerken hebben opgeroepen tegen te stemmen. 'Não Obrigada' voert een verhitte campagne waarbij ze op straat plastic baby'tjes uitdeelt.
Wat de nee-stemmers verder helpt is dat een groot deel van de kiezers wellicht net als in 1998 thuis blijft. Het referendum is dan niet geldig.
Maagtabletten
Het probleem van de bestaande Portugese abortuswet is dat ieder jaar duizenden vrouwen in ziekenhuizen moeten worden opgenomen na illegale abortussen, zegt Claudia Belchior. Ze voert actief campagne voor een legalisering, nadat ze zelf op haar 17de een abortus onderging.
"Vrouwen kopen op de zwarte markt zware maagtabletten om zo hun zwangerschap te stoppen. Een ander alternatief is een illegale kliniek of een abortus in Spanje."
Ze vindt dat de tegenstemmers zich keihard opstellen.
"Ze zeggen dat ze het leven verdedigen. Maar als we op straat folders voor uitdelen zeggen ze dat onze moeders ons hadden moeten aborteren. Ze worden steeds banger dat ze het referendum verliezen ook omdat premier Socrates zich voor het 'ja' uitsprak. Dat was in 1998 anders. We hadden toen Guterrez. Een socialist, maar heel katholiek en tegen een nieuwe abortuswet."
Waardigheid
Volgens schattingen worden ieder jaar tussen de 20.000 en 40.000 abortussen in Portugal uitgevoerd, deels in het illegale circuit, deels in het buitenland. De abortuskliniek 'Los Arcos' in de Spaanse grensplaats Badajoz had vorig jaar ruim vierduizend Portugese cliënten, vertelt directrice Yolanda Hernández.
"Als het 'ja' zondag wint hoop ik dat ook de mentaliteit in Portugal verandert. De vrouwen moeten er hun waardigheid weer terugkrijgen. De vraag of ze wel of niet moeder worden is uiteindelijk de vrije keus van iedere vrouw."
Deel deze pagina
»
»
»