Precies 200 jaar geleden werd Nederland opgeschrikt door één van de grootste rampen uit de vaderlandse geschiedenis: de buskruitramp, waarbij bijna 160 doden vielen en een groot deel van het centrum van Leiden werd weggevaagd.
De ramp wordt wel eens vergeleken met de explosie in Enschede in 2000. De getroffen gebieden waren ongeveer even groot, alleen vielen er bij de buskruitramp veel meer doden en gewonden.
Het was guur weer op de fatale 12de januari in 1807. Een schip met aan boord 369 vaten buskruit, bedoeld voor het leger, week af van de normale route en meerde aan in de binnenstad van Leiden.
Rond 16.15 uur - veel mensen waren vanwege het slechte weer thuis - ontplofte de lading van het schip. Het hart van de stad veranderde door de klap, die volgens de overlevering tot in Groningen te horen was, in een ruïne. De meeste slachtoffers raakten bedolven onder het puin van de ingestorte woningen.
Trend
De 28-jarige koning Lodewijk Napoleon, de broer van de Franse keizer, ging diezelfde avond nog naar het rampgebied. Hij zette met zijn bezoek een trend voor toekomstige staatshoofden.
Zodra het nieuws van de catastrofe zich verspreidde, werd Leiden overspoeld door ramptoeristen. De stad werd afgezet. Alleen tekenaars mochten het gebied in om de ramp in beeld te brengen.
Het is nog altijd niet precies bekend waardoor het schip explodeerde. Tot voor kort werd aangenomen dat de eigenaar van het schip bij de ramp werd gedood, maar recent onderzoek heeft uitgewezen dat hij op het moment van de klap thuis was, in zijn herberg in Delft.
Waarschijnlijk ontplofte de boel toen zijn twee zoons en een knecht het middagmaal aan het bereiden waren. Vermoedelijk toen één van hen de aardappels op het vuur zette.
Ook in die tijd doneerden Nederlanders al voor het goede doel. Een inzamelingsactie leverde twee miljoen gulden op. Koning Lodewijk Napoleon, altijd in de weer om zijn populariteit in Nederland te vergroten, doneerde 30.000 gulden eigen geld.
Expositie
Leiden herdenkt de buskruitramp met een tentoonstelling in Stedelijk Museum De Lakenhal. De expositie is vanaf vandaag tot en met 15 april te zien.
Een groep historici heeft ter gelegenheid van de herdenking een boek samengesteld: Het Fataal Evenement; de buskruitramp van Leiden in 1807. Hoofdauteur Arti Ponsen geeft op 25 januari in De Lakenhal een lezing over de ramp.
Deel deze pagina
»
»
»