Ima Attar vlucht met haar man en drie kinderen in 1994 voor het bewind van Saddam Hussein. Onlangs keerde ze voor het eerst in 12 jaar terug. Samen met haar man bezocht ze Arbil waar haar schoonfamilie woont en Kirkuk waar ze zelf is geboren. Ze hield een dagboek van haar bezoek bij.
26 december.
03.30 uur, Arbil Airport, klein maar goed georganiseerd. Ik loop de aankomsthal in en zie meteen grote portretten van Koerdenleider Barzani en zijn neef, de premier van Koerdistan. Ik kan het niet helpen, maar het doet me denken aan vroeger, aan de portretten van Saddam en zijn zoon Uday.
Om 05.00 uur staan we buiten en mijn zwager neemt me mee naar mijn schoonfamilie. Het weerzien is erg emotioneel, want ze wisten niet dat ik met mijn man mee zou komen. We praten tot 07.00 uur, ik slaap één uur en dan gaan we weer verder met praten. De hele familie komt langs om mij te zien en ik maar praten en praten.
De stroom is uitgevallen. Ik schrijf nu bij kaarslicht. De mensen hier krijgen maar drie uur stroom per dag.
Er is weer elektriciteit en we zetten snel de tv aan. We volgen het nieuws. De doodstraf van Saddam wordt bekrachtigd. Ik voel .......... wat? Blijdschap of verdriet? Of onverschilligheid? Wie is nu in godsnaam bezig met Saddam?
Een kort interview met mijn schoonzus:
Wat denk je? Ben je blij dat Saddam wordt opgehangen?
'Ja, ik heb zijn bewind meegemaakt.'
Haar man: 'Het kan mij niet schelen. Ik wil goede basisvoorzieningen'.
Andere schoonzus: 'Het is nu niet meer belangrijk'.
Schoonmoeder: 'Misschien is het voor de slachtoffers van de gifgasaanvallen wel belangrijk.'
De andere familieleden: 'Het kan ons echt niets schelen.'
Ander onderwerp: de dollar is gestegen. Het eerste wat de mannen doen als ze wakker worden is bellen. 'Wat is de waarde van de dollar vandaag? Wat kost een jerrycan benzine? Een vat olie? Een gastank?'
Mijn hemel. Het land vol olie heeft geen olie.
Schoonmama: 'Onder Saddam was het beter. Toch? '
27 december.
Geen stroom. Koud. Ik verwacht mijn twee beste vriendinnen. Ik zie ze na 12 jaar weer terug.
We praten vier uur lang. Alle herinneringen kwamen weer naar boven. Ik ben niet vaak zo gelukkig geweest de afgelopen 12 jaar.
28 december.
Het sneeuwt en niet zomaar. Grote witte vlokken. Geen witte kerst in Nederland, wel een wit offerfeest in Irak. Prachtig.
Ik ben erg gespannen. Om 09.00 uur haalt mijn neef me op om mij naar mijn geboortestad Kirkuk te brengen. Gisteren was daar nog een aanslag. Een stem in mij zegt 'niet gaan, niet gaan'.
Maar ik ga wel. Zo'n kans krijg je niet zomaar. Onderweg zie ik auto's met verschillende kleuren nummerplaten. Zwart, wit, groen en een mix van zwart en wit.
Waarom, vraag ik aan mijn neef.
'Kirkuk is mix, zwart is voor Bagdad en het zuiden. Wit is voor Tikrit. Groen voor Mosul. Zo kunnen de Amerikanen zien waar een auto met explosieven vandaan komt.'
Raar!
We rijden Kirkuk binnen. Ik ben geschokt door wat ik zie. Kirkuk was één van de rijkste steden, maar nu is het een rampzalig armoedige stad. De straten zijn kapot. Er is chaos, armoede. Er staan lange rijen voor de benzinepompen. Overal hangen lelijke draden om stroom van generatoren te krijgen.
Ik zie mijn familie terug. Wat een zware emotionele dag. Tranen, tranen en nog meer tranen. Veel gepraat, gelukkig ook gelachen.
29 december.
Vandaag naar het graf van mijn moeder en mijn twee broers geweest. Ik heb veel gehuild. Wat luchtte het op.
Onderweg naar huis. Even een stukje lopen. Iedereen om mij heen heeft haast, is agressief, gespannen. We lopen door de modder. Ik ben dat niet gewend, ik loop mank en trek mijn broekspijpen omhoog.
Een jonge man roept 'Heel Irak zit in de modder, de klootzakken. Loop eens door. Dit is blijkbaar ons lot, in de modder blijven.'
Ik kijk om me heen. Iedereen knikt instemmend.
30 december.
Mijn neef zei gisteravond: 'Iedereen gaat dood, we zijn niet bang voor de dood. Maar ik wens niemand een dood door aanslagen of autobommen.'
Is dat jouw wens, vroeg ik.
'Ja', antwoordde hij.
Een jongeman van 24 jaar. Dit houdt hem bezig!!!!!!!
07.00 uur. Er worden schoten gelost. Snel tv kijken. Saddam Hussein is opgehangen. Mijn hemel wat gebeurt hier? We zijn stil. Ik weet niet wat ik moet zeggen. We zijn boos. Hij verdient dit, maar niet nu. Het is feest. Het is Offerfeest. Dit kan niet zomaar. Ik heb tranen in mijn ogen. Zo raar.
Buiten. De buren zijn ook kwaad. Waarom nu, zeggen ze. 'We hebben genoeg ellende. We wilden feest vieren en nu dit.'
Ik heb een heel raar gevoel.
'Tante Ima, je moet nu naar Arbil terug. Er komt misschien een uitgaansverbod en dan kun je niet meer terug.'
Ik neem afscheid van mijn familie. 'Goede reis naar Arbil en Nederland. Ga snel en denk niet aan ons. Denk aan jezelf en je gezin.'
Met tranen in de ogen stap ik in de auto van mijn neef. Mijn neef rijdt heel snel. Rustig lieverd. En doe je gordel om.
'Tante Ima, dit in Nederland niet. Dit is Irak. Een gordel is niet nodig.'
Maar het is voor je veiligheid.
'Veiligheid? HAHAHAHA.'
31 december.
Terug in Arbil bij mijn schoonfamilie. 'Ima', zegt mijn schoonmoeder, 'we hebben bezoek. Familie.'
Ik herken ze bijna allemaal, behalve een jongen. Ik spreek Koerdisch tegen hem. Hij spreekt alleen Arabisch. 'Gelukkige feestdagen.'Hij heeft een zachte verlegen stem.
Ik ben nieuwsgierig. Wat doet iemand uit Bagdad hier?
'Mevrouw, ik heet Omar en ik ben hier omdat ik soenniet ben en de sji-ieten me willen vermoorden. Ik kan niet terug. Mijn toekomst is weg.'
Lang leve het nieuwe Irak!
Nog één uur en dan is het 2007. Ik bel met mijn familie in Kirkuk. Wat wensen jullie voor 2007?
Mijn nichtje van 16 zegt: 'Ik wens niet door een autobom te worden opgeblazen.'
1 januari
Ik zit in het vliegtuig,. Op weg naar Nederland. Ik ben aan het eind van mijn Latijn. Ik wil naar huis. Ik doe mijn ogen dicht en moet denken aan de afgelopen week. Aan alle verhalen.
Bijvoorbeeld van een docent die privélessen geeft aan de dochter van een Koerdische leider. Hij krijgt niet zomaar geld. Hij en de andere docenten MOETEN naar zijn ministerie en daar hun handtekening zetten. Dan kun ze naar de bank en hun geld ophalen. Zo kan 'Zijne Hoogheid' de kosten van de privélessen bij de overheid declareren.
Lang leve Iraaks Koerdistan! Mijn nichtje studeert geneeskunde in Arbil.
Vind je het leuk op de universiteit?
'Het is er niet leuk tante.'
Waarom niet? Mijn studententijd was de leukste van mijn leven.
'Dit zijn voor mij juist de slechtste dagen van mijn leven.'
Waarom dan liefje?
'Iedereen is corrupt. Alles draait om connecties met de grote namen. Als je connecties hebt, of Koerdische leiders kent, dan is alles ok. Zelfs als je dom bent, want dan laten ze je toch slagen.'
Hoe kan dat? Deze mensen worden artsen en we vertrouwen ze ons lichaam toe als we ziek zijn? Wat een klootzakken. Oeps, pardon, dat mag ik niet zeggen.
Luister liefje, je bent slim en je slaagt omdat je zo hard werkt. Je krijgt zeker een beter toekomst.
'Hahaha. Het zijn de andere die goede functies krijgen tante. Wij blijven achter omdat we niet aan vriendjespolitiek doen.'
2 januari
Ik ben weer thuis. Het is heel fijn om mijn kinderen weer terug te zien. Maar ik ben ook verdrietig. Mijn land,Irak, wordt door oorlogen, corruptie, misdadigers kapot gemaakt.
Irak is verscheurd.
Moge Allah Irak behoeden.
Wat voel ik me weer shit.
HELP.
Foto's en tekst: Ima Attar
Deel deze pagina
»
»
»