Door financieel redacteur André Meinema
Het voorbije jaar had voor Shell een dubbel gezicht. Aan de ene kant zwom het olieconcern in de oliedollars en werden miljardenwinsten geboekt dankzij de hoge olieprijs. Aan de andere kant was het een jaar vol hectiek.
Sabotages van oliepijpleidingen, ontvoeringen van medewerkers en zelfs bomauto's in Nigeria. En natuurlijk hét hoofdpijndossier: de zware onderhandelingen met de Russen over het enorme gas- en olieproject Sachalin II in Siberië.
Vlak voor kerst bereikte Shell een akkoord met het staatsbedrijf Gazprom, die ook de zegen van president Poetin kreeg. Niet Shell maar Gazprom heeft het voortaan op Sachalin voor het zeggen.
Jeltsin
Shell was in 1994 op een goedkope en gemakkelijke manier Rusland binnengelopen. President Boris Jeltsin had dringend behoefte aan westerse investeerders en oliedollars voor het politiek en financiëel verzwakte Rusland. En Shell stond te trappelen.
Maar onder president Vladimir Poetin stak de nationalisatiewind op. Olie en gas zijn van nationaal belang en behoren dus in staatshanden te zijn. Een vrij olieconcern als Yukos werd ontmanteld en opgeslokt door de staat. De baas van Yukos werd naar Siberië gestuurd.
Op het schiereiland Sachalin leek aanvankelijk alles koek en ei. Tot in juli 2005 bleek dat de investering in het olie- en gasproject geen 10 miljard dollar zou kosten, maar 20 a 22 miljard. "Het zijn natuurlijk gigantische bedragen want voor 20 miljard dollar kun je zo'n beetje een flinke stad bouwen" zegt Shells topman Jeroen van der Veer.
Verdienen
Ook de Russen schrokken, want de staat zou pas aan het project verdienen als Shell en zijn twee Japanse partners de kosten hadden terugverdiend. En met dubbele kosten duurt dat te lang. Gazprom ging zich ermee bemoeien met op de achtergrond natuurlijk het Kremlin.
Shell had 55 procent van de aandelen, de rest was in handen van de twee Japanse deelnemers. Maar Gazprom eiste ook een belang. De gesprekken daarover gingen naar de zin van Moskou te traag.
Intussen kreeg Shell onaangename verrassingen te verwerken: de autoriteiten trokken milieuvergunningen in en forse milieuclaims werden op tafel gelegd. Shell zou grote schade hebben aangericht en kon rekenen op een claim van 10, misschien wel 30 miljard dollar.
Moeite
Van der Veer: "Met die druk aan milieukant hadden we grote moeite. We hebben de Russen duidelijk laten weten dat we het hier absoluut niet mee eens waren." Voelde het concern zich gechanteerd? "Nou, we hebben duidelijk afstand genomen van de beschuldigingen maar hebben dat niet in emotionele taal gedaan."
In oktober zwichtte Shell voor de druk en verklaarde bereid te zijn om Gazprom toe te laten. We konden niet anders, want zonder de steun van Moskou krijg je niks meer voor elkaar in Rusland, denkt Van der Veer. Met hulp trouwens van de politiek, want het kabinet werd op de hoogte gehouden van de problemen. Premier Balkenende belde zelfs met president Poetin om zijn zorgen uit te spreken. Van der Veer reisde zelf diverse keren naar Moskou.
Tegen de jaarwisseling werden de partijen het eens. Shell stoot de helft van zijn belang af en krijgt daar omgerekend ruim 4 miljard euro voor. Bevredigend qua resultaat en qua prijs. Een verhaal van plussen en minnen. "Het grote voordeel is", zegt Van der Veer, "dat je met de zegen van de Russen aan de slag kunt blijven en je weet waar je aan toe bent. En je krijgt het vooruitzicht op nieuwe mogelijkheden voor samenwerking in Rusland. Ook niet verkeerd."
Deel deze pagina
»
»
»