Door buitenlandredacteur Lucas Waagmeester
Twee landen aan de Zwarte zee, samen goed voor 30 miljoen nieuwe inwoners van de Europese Unie. In Brussel is men het er over eens dat Roemenië en Bulgarije eigenlijk nog niet aan alle voorwaarden voldoen om toe te treden. De Europese Commissie en het Parlement trokken eerder dit jaar beide die conclusie. Toch gaat het op 1 januari gebeuren. Argument hiervoor is dat er op het moment veel aan het veranderen is, in hoog tempo.
In Bulgarije en Roemenië heeft de afgelopen jaren een oud EU-mechanisme opnieuw zijn werk gedaan. Beide landen hebben na de omwenteling van 1989 grote moeite gehad hun democratische draai te vinden. Maar toen de toetreding tot de Unie in zicht kwam, raakten de hervormingen plotseling in een stroomversnelling.
In beide landen groeit de economie nu jaarlijks met zo'n 6 procent. De afgelopen jaren zijn oude overheidsbedrijven driftig geprivatiseerd en de overheidsfinanciën op orde gebracht. De welvaart stijgt, buitenlandse investeerders durven het aan.
Smeergeld
Toch is op veel terreinen de Europese standaard nog lang niet gevonden. Het bestrijden van corruptie blijkt een taaie opdracht. Regelmatig komen nog zaken aan het licht over politici die smeergeld hebben aangenomen en rechters die zijn omgekocht.
De Europese Unie heeft zich voorgenomen streng te gaan toezien op verbetering. Er komen voortgangsrapportages en als die negatief zijn, kan de samenwerking op deelgebieden worden teruggedraaid. Maar in de praktijk blijkt dat vaak heel lastig, als een land één keer lid is van de Unie.
Tegelijk komen er nieuwe problemen bij. In beide landen is nu al eenzelfde proces zichtbaar als bij de landen die in 2004 lid werden; opkomend nationalisme en buitenlandse investeerders die er met de buit vandoor gaan. En oude industrieën die niet meer rendabel zijn worden in hoog tempo ontmanteld. De miljarden uit Brussel, voor Roemenië en Bulgarije samen 45 miljard, kunnen de werkloosheid die daardoor ontstaat niet in één klap ongedaan maken.
Enthousiasme getemperd
Bijkomend probleem is dat het enthousiasme in West-Europa flink is getemperd. Nederland, Duitsland en Groot-Brittannië houden hun grenzen voor arbeiders uit de twee landen voorlopig gesloten. De vraag is trouwens of ze wel zo graag hier naartoe komen. De Slavische Bulgaren richten zich traditioneel meer op de buren in de Balkan; de Roemenen op Zuid-Europa.
De toetreding tot de Europese familie was in Roemenië en Bulgarije de afgelopen tijd hét politieke thema. De huidige regeringen van beide landen noemden bij hun aantreden de toetreding hun belangrijkste regeerdoel. Daarin zijn ze geslaagd, op 1 januari kan worden feestgevierd.
Maar feit blijft dat nieuwe lidstaten niet eerder nog zo veel werk te doen hadden na hun toetreding tot de Europese Unie. Op 1 januari is het feest, op 2 januari is er de kater van aanhoudende druk uit Brussel.
»
»
»