Hij overleefde aanslagen en oorlogen, maar nu heeft de strop een einde gemaakt aan zijn bewogen leven. Saddam Hussein, één van de wreedste dictators van onze tijd, is niet meer.
Saddam was een klassieke dictator. Vanaf 1979 regeerde hij met harde hand, meedogenloos, paranoïde, berekenend en intelligent. Hij was president, premier en legerleider van het land en boezemde angst in bij zijn onderdanen.
Hij heeft ronduit toegegeven zijn tegenstanders te martelen en onder zijn dictatuur verdwenen honderden onderdanen in de gevangenis en werden er velen geëxecuteerd. Tegelijk riep hij een cultus rond zijn eigen persoon in het leven.
Baathpartij
Saddam Hussein werd in 1937 geboren in Tikrit. Al in zijn jeugd ontpopte hij zich als een gewelddadig mens. Hij nam deel aan de anti-monarchistische strijd en werd lid van de nationalistische Baath-partij. In 1958 was hij betrokken bij een mislukte aanslag op de premier en moest hij vluchten.
Zijn politieke carrière begon toen de Baath-partij in Irak aan de macht kwam. Hij verwierf al snel een reputatie als uiterst wreed man.
In 1969 liet Saddam veertien vermoedelijke samenzweerders publiekelijk ophangen als een van zijn eerste beslissingen in een verantwoordelijk ambt. Toen hij tien jaar later president werd, executeerde hij tientallen leden van zijn eigen nationalistische Baathpartij.
Oorlog met Iran
In 1980 stortte hij Irak in de oorlog tegen Iran. Honderdduizenden mannen werden de dood in gejaagd. In deze oorlog kreeg Saddam steun van de Verenigde Staten.
In de acht jaar durende strijd gebruikte hij chemische wapens tegen de Iraniërs en tegen Koerden in Irak die de vijand zouden hebben gesteund. Hij probeerde tegelijkertijd kernwapens te ontwikkelen.
In 1990 viel Saddam Koeweit binnen. Een strategische blunder, want door deze daad raakten de westerse oliebelangen in de knel.
In de Golfoorlog dolf Irak snel het onderspit tegen de Amerikaanse troepen, maar George Bush senior liet Saddam aan de macht.
Familie
Saddam stond tijdens zijn regime aan het hoofd van 'de familie'. Die komt weer voort uit de clan van bewoners van Saddams geboortestreek, die de dienst uitmaakt in Irak. De belangrijkste leden van de familie waren Saddams zonen Uday en Qusay.
Uday was de oudste. Hij had de reputatie van pathologische moordenaar en gold lange tijd als Saddams opvolger. In 1996 raakte hij echter gewond bij een aanslag, waar zijn vader de hand in zou hebben gehad. Zijn jongere broer nam daarna zijn plaats in.
Qusay was onder meer hoofd van de geheime dienst. Ook werd hij door zijn vader benoemd tot plaatsvervanger bij noodtoestanden. Qusay vertoonde zich slechts zelden in het openbaar.
Ook in familiekring toonde Saddam zich een medogenloos persoon. Hij vermoordde zijn schoonzoons toen ze terugkeerden naar Irak, nadat ze waren overgelopen naar Jordanië.
Vlucht
Tijdens de tweede Golfoorlog in 2003 kwam het regime van Saddam ten val en vluchtte de voormalige Iraakse leider voor de coalitietroepen. Acht maanden lukte het hem om uit Amerikaanse handen te blijven, terwijl zijn zonen wel werden gedood in juli 2003.
Op 14 december slaagden de Amerikanen er tenslotte in Saddam op te sporen en werd hij in de buurt van zijn geboortestad Tikrit gearresteerd. Hij bleek zich te hebben verscholen onder een huis, en had een lange baard.
Proces
Na zijn arrestatie werd Saddam vastgehouden in een speciale gevangenis van de Amerikanen in Irak. Op 30 juni 2004 werd hij samen met 11 andere topleden van de Baath-partij overgedragen aan de Iraakse interim-regering. Een speciaal in het leven geroepen Iraaks tribunaal nam de berechting van de oud-dictator op zich.
Saddam moest terechtstaan voor meerdere aanklachten van oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en genocide. De belangrijkste aanklachten omvatten de massamoorden op Koerden eind jaren tachtig, de inval in Koeweit en het neerslaan van de sjiitische opstand na de eerste golfoorlog.
Al in de eerste zaak, de moord op 148 burgers in het sjiitische dorp Dujail in 1982, werd de voormalige dictator veroordeeld tot de doodstraf door ophanging - tegen de zin van Saddam, die eerder had laten weten dat hij de voorkeur gaf aan een vuurpeloton.
Vonnis
Tijdens het voorlezen van het vonnis riep hij: "Allah is groot, leve het Iraakse volk" en "dood aan de verraders!"
Terwijl het tweede proces tegen Saddam - over de moord op duizenden Koerden met gifgas in de jaren tachtig - nog liep, werd op tweede kerstdag het doodvonnis in hoger beroep bevestigd. Het 'Koerden-proces' werd dan ook niet meer afgerond.
Saddam liet zich niet zomaar de mond snoeren. Na de bevestiging van het vonnis riep hij zijn "broeders" nog op hun "haat tegen de bezetters te richten". Ook zei hij als een martelaar naar de galg te gaan.
Uiteindelijk viel het doek definitief voor de man die het land tientallen jaren in een ijzeren greep hield. De dubbelgangers die hij had en de voorzorgsmaatregelen die hij trof om in leven te blijven, namelijk nooit lang in hetzelfde paleis slapen en pas eten na de controle door voorproevers, konden hem niet meer redden.
»
»
»