Nog altijd neemt het aantal gevallen van hiv-besmettingen toe. De afgelopen jaren waren er ieder jaar weer vier miljoen gevallen meer. Ook in (Oost-)Europa stijgt het aantal besmettingen, maar vooral in Afrika en Azië grijpt het virus om zich heen.
Het is Wereldaidsdag vandaag, en jaarlijks wordt rond die dag de balans opgemaakt van de verspreiding van hiv en aids. De strijd tegen de ziekte blijft moeilijk, zelfs in landen waarvan werd gedacht dat de verspreiding er redelijk onder controle was gebracht, zoals in Thailand en in Uganda. Dat het blijft misgaan, heeft veelal te maken met het niet gebruiken van condooms, maar ook omdat het virus doordringt tot nieuwe groepen, zoals getrouwde vrouwen.
"Omdat de verspreiding steeds sneller om zich heen grijpt, zullen we harder moeten werken aan de bestrijding", stelde directeur Jennifer Kates van de Amerikaanse Kaiser Family Foundation. Deskundigen van de VN-organisatie UNAIDS schatten dat zelfs dan het aantal gevallen de komende twintig jaar nog niet zal afnemen.
Aidsremmers
Maar er zijn verschillende manieren om het virus aan te pakken. De strijd moet meer gefocused zijn op het voorkomen van de infectie dan op de bestrijding ervan, schrijft een aantal experts deze week in het Britse medische vakblad The Lancet.
De afgelopen jaren concentreerde de strijd tegen het virus zich vooral op het beschikbaar maken van antiretrovirale medicijnen - aidsremmers - voor zoveel mogelijk mensen. Maar zolang er geen vaccin beschikbaar is om hiv effectief te bestrijden, is preventie de enige manier om de verspreiding onder controle te houden.
Preventie kan op veel manieren. En dat moet ook, omdat in verschillende werelddelen ook verschillende groepen worden getroffen. In Latijns-Amerika gaat het vooral om homoseksuele mannen, in Rusland en Oost-Europa zijn het vooral drugsverslaafden. Alleen in Afrika beneden de Sahara wordt de hele bevolking getroffen.
Besneden mannen
Het gaat er dus om dat landen zich richten op de risicogroepen. "Landen moeten verantwoordelijk worden gehouden voor de keuzes die ze maken", zegt aids-specialist Jim Yong Kim bij de universiteit van Harvard. "Ze moeten worden afgerekend op wat ze met hun ontvangen aids-dollars doen."
Ervaring en onderzoek heeft geleerd dat niet alle preventie-methoden even voor de hand liggen. Zo is uit een eerste onderzoek in Zuid-Afrika gebleken dat mannen die besneden zijn 60 procent minder kans hebben om geïnfecteerd te raken.
Voor de vrouwen helpt een vaginale gel die hen kan helpen in landen met veel condoomschuwe mannen. De gel versterkt de eigen afweermechanismen en doodt het virus voordat het kwaad kan doen.
Microkrediet
In Zuid-Afrika is nog een andere methode die op het eerste gezicht niet veel met aidspreventie te maken heeft uitgeprobeerd: microkredieten. Daarmee bleek bij een project onder 430 vrouwen dat het aantal gevallen van huiselijk geweld met meer dan de helft was gedaald. Er is uit eerder onderzoek vaker gebleken dat misbruik binnen relaties en hiv-besmettingen met elkaar samenhangen.
Door het microkrediet konden de vouwen handeltjes beginnen in fruit of kleding, en met die nieuwgevonden economische onafhankelijkheid waren ze niet langer gedwongen bij een man te blijven die hen slecht behandelde.
Maar het succes van nieuwe methoden hangt in grote mate af van de schaal waarop ze worden ingezet. Het doel van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO om in 2005 drie miljoen mensen aan aidsremmers te helpen is niet gehaald. "Het zou zo teleurstellend zijn als we straks het middel hebben om de ziekte aan te pakken en we kunnen het niet op grote schaal inzetten", stelt Kim. "We moeten de bottlenecks in de gezondheidszorg nu al aanpakken als we de verspreiding willen stoppen."
Deel deze pagina
»