Het is een beetje alsof je een Commodore 64 uit de Middeleeuwen vindt. Het Antikythera Mechanisme is een mechanische computer uit de Griekse Oudheid. Na nieuw onderzoek begrijpen wetenschappers beter hoe deze oude computer werkte, en waar hij voor gebruikt werd.
Het Mechanisme werd in 1901 uit de zee gevist voor de kust van het Griekse eiland Antikythera. Enthousiaste archeologen zagen in de verzameling veroeste bronzen tandraderen een uniek voorwerp. Het Mechanisme is "technisch gezien complexer dan wat dan ook in de 1000 jaar erna", aldus het team dat het onderzoek uitvoerde.
Het team van Amerikaanse, Griekse en Britse wetenschappers hebben het Mechanisme doorgelicht met röntgenstralen, dwars door alle eeuwenoude lagen van oxidatie heen. Het team kon zo twee keer zoveel inscripties op de raderen lezen als eerst.
Feestdagen
Zo kwamen ze er achter dat het waarschijnlijk werd gebruikt om feestdagen te bepalen en zons- en maansverduisteringen te voorspellen. Mogelijk stonden er zelfs planeten op de zakkalender.
Een soort luxe klok dus, waarvan de houten bekisting in de loop der eeuwen weggerot is, en alleen het binnenwerk bewaard is gebleven. "Voor de technologie is dit net zo belangrijk als de Acropolis voor architectuur", zegt een Griekse onderzoeker tegen de BBC.
Versteld
De onderzoekers staan versteld van de mogelijkheden van het apparaat. Zo houdt het rekening met de elliptische baan van de maan om de aarde, waardoor de maan soms sneller gaat als anders. Extra tandwielen compenseren daarvoor.
"Als je het ziet, valt je mond gewoon open en denk je 'Godsamme, dat is slim'", aldus de leider van het onderzoek, professor Mike Edmunds.
Rond 65 voor Christus zonk het Romeinse schip met het Mechanisme aan boord. Edmunds denkt dat het Antikythera Mechanisme rond 100 voor Christus gemaakt is, op Rhodos. Mogelijk heeft de legendarische Griekse astroloog Hipparchos (die daar woonde) meegewerkt aan de ontwikkeling ervan.
Verloren
De techniek achter het Mechanisme ging in de loop der jaren verloren. "Veel van de onvoorstelbare technologische kennis uit de Grieks-Romeinse wereld werd gewoon niet overgedragen", treurt een expert in de New York Times. "Deze tandraderen moesten gewoon opnieuw uitgevonden worden."
Het eerstvolgende dat er qua complexiteit enigszins op lijkt, duikt pas op rond het jaar 900, in Bagdad.
Deel deze pagina
»