Door NOS-correspondent Andrea Vreede
Voor het eerst sinds zijn verkiezing vorig jaar brengt Benedictus XVI een bezoek aan een islamitisch land, Turkije. In eerste instantie zou het vooral een kerkelijk onderonsje worden, want de paus komt op uitnodiging van de Grieks-orthodoxe patriarch van Constantinopel, het huidige Istanbul. Vervolgens besloten de Turkse autoriteiten om de paus ook een officiëel ontvangst te geven.
Turkije is bezig met de toetredingsprocedure tot de Europese Unie en een bezoek van het hoofd van een wereldkerk zou zeker geen kwaad doen. Om zowel de paus, die als kardinaal zijn bedenkingen had geuit over een mogelijke toetreding van Turkije, als de toekijkende wereld ervan te overtuigen dat Turkije wel degelijk een democratisch Europees land is.
Maar door de lezing die de paus in september in Regensburg hield is het klimaat drastisch veranderd. De paus legde daarin een verband tussen de islam en geweld en die uitspraak schoot moslims over de hele wereld in het verkeerde keelgat. Velen eisten excuses, maar Benedictus beperkte zich tot een spijtbetuiging over de ontstane commotie en de verzekering dat zijn woorden verkeerd begrepen waren.
Dringender afspraken
Ook in Turkije werd woedend gereageerd. Veel politici proberen nu onder het pausbezoek uit te komen. Zo ontmoet premier Erdogan de paus slechts een uurtje op het vliegveld om daarna snel door te vliegen naar een NAVO-top waar zijn aanwezigheid vereist is. Ook de minister van Buitenlandse Zaken en de burgemeester van Istanbul hebben plotseling dringender afspraken.
Veel Vaticaandeskundigen zeggen dat Benedictus in Regensburg bewust kritiek heeft willen uiten op de islam. Hij wil dat naast alle vriendelijke woorden ook actie ondernomen wordt. Dat moslimleiders afstand nemen van de gewelddadige kanten van de islam. En dat ze het principe van wederkerigheid erkennen.
Als moslims in het westen moskeeën mogen bouwen, dan moeten christenen in islamitische landen ook kerken kunnen bouwen en priesters opleiden. De piepkleine minderheid van orthodoxe christenen in Turkije mag dat bijvoorbeeld niet. Benedictus' bezoek is voor hen dan ook een mogelijkheid om meer rechten te eisen.
Verschillen
Het is duidelijk dat Benedictus een andere weg inslaat dan zijn voorganger Johannes Paulus II. Die legde de nadruk op de overeenkomsten tussen islam en christendom. Benedictus wijst juist op de verschillen en de manier om die te overbruggen. Dat zal hij ook in Turkije doen, maar waarschijnlijk wel op een minder confronterende manier.
Uit dit bezoek zal blijken of Benedictus niet alleen een theoloog is met vastomlijnde ideeën maar ook een fijnzinnig diplomaat die op eieren kan lopen.
»
»
»