Door politiek redacteur Dik Verkuil
Vier jaar na de Fortuynrevolutie hebben de Nederlandse kiezers de partijpolitieke verhoudingen opnieuw op hun kop gezet. De kiezers zijn uit het centrum gevlucht naar de flanken. Op links heeft de SP 26 zetels veroverd, net zoveel als de LPF vier jaar geleden op rechts.
Op rechts vult de Partij voor de Vrijheid met 9 zetels het gat dat de LPF heeft achtergelaten. De paarse partijen van weleer, de PvdA en de VVD, krijgen opnieuw harde klappen.
In 2002 kwam er vanzelfsprekend een kabinet met de grote winnaar, de LPF. Ditmaal zou het goed kunnen uitdraaien op een kabinet met de SP. Partijleider Rouvoet van de ChristenUnie zei gisteravond dat een kabinet van CDA, PvdA en ChristenUnie hem de enige reële optie lijkt, maar volgens PvdA-leider Bos is dat niet logisch.
Open mind
Volgens Bos moet er eerst gekeken worden wat de mogelijkheden zijn voor een kabinet van PvdA, CDA en SP. SP-leider Marijnissen is het daarmee eens en CDA-leider Balkenende wil met een 'open mind' naar de situatie kijken.
De PvdA kan moeilijk om de SP heen. Ze heeft veel stemmen verloren van kiezers die haar niet herkenbaar links en sociaal genoeg vonden. Als de PvdA gaat regeren met CDA en ChristenUnie is het gevaar groot dat de SP de volgende keer nog meer ontevreden kiezers weghaalt en de grootste linkse partij wordt.
De SP lijkt zelf ook wel aan regeringsdeelname toe te zijn. De partij heeft al een lange weg gegaan van een maoïstische splinterpartij naar een sociaaldemocratische massapartij. Historisch gezien is dat de weg die ook de oude sociaaldemocratie gegaan is.
Voor het CDA is de SP niet in alle opzichten onaantrekkelijk. De partij is sociaal-economisch ontegenzeggelijk links, maar cultureel deelt het met het CDA conservatieve trekken. Marijnissen heft bij herhaling zijn waardering uitgesproken dat Balkenende de normen en waarden op de politieke agenda heeft gezet.
In internationaal perspectief lijkt het wel wat op de ontwikkeling van de ex-communistische partijen die nu in Oost-Europa en Duitsland nog een rol spelen.
Den Uyl
Als we de SP kunnen zien als een sociaaldemocratische partij, heeft de sociaaldemocratie een historische score bereikt met 58 zetels. De hoogste score die de PvdA ooit haalde was 53, onder Den Uyl in 1977.
Vergeleken daarbij staat het liberalisme in Nederland er slecht voor. D66 is gehalveerd tot 3 zetels, de VVD is met 22 zetels terug op het niveau van 1972, toen de gloriedagen van Hans Wiegel begonnen.
De crisis van het liberalisme wordt onderstreept door de gespletenheid van de VVD, met Verdonk als aanvoerder van een conservatieve vleugel, waaraan de links-liberalen van D66 het liberale etiket ontzeggen.
Lijkt de tijd voor regeringsdeelname van de SP gekomen, aan de andere kant van het politieke spectrum is de Partij voor de Vrijheid daar nog lang niet rijp voor. De andere partijen wierpen gisteravond direct een 'cordon sanitair' tegen de partij van Wilders op. Met name zijn standpunt dat integratie van de moslims er niet inzit, wekt weerstand.
Deel deze pagina
»
»
»