De Volkskrant
Volgens de Volkskrant is de verkiezingswinst terecht gekomen bij de partijen die het meest herkenbaar oppositie voerden. Dat waren niet toevallig ook de partijen die vorig jaar de succesvolle campagne tegen de Europese Grondwet voerden.
De kiezers zien globalisering, migratie en uitholling van de soevereiniteit van de natie als bedreigingen van hun bestaanszekerheid nu en in de toekomst, denkt de Volkskrant. De gevestigde partijen wilden het over deze kwesties niet hebben omdat ze er niet goed raad mee wisten. Na 2002 (Fortuyn) en 2005 (Europees referendum) heeft de kiezer in 2006 dus andermaal nee gezegd tegen de 'oude politiek' van het vermijden van brandende kwesties en duidelijke keuzes.
De krant voorziet een moeizame formatie. Een coalitie van PvdA en CDA, aangevuld met ChristenUnie, lijkt voor de hand te liggen. Maar het CDA is de grootste partij gebleven door een harde campagne tegen PvdA-leider Bos te voeren. Deze polarisatie zal de vorming van een kabinet ernstig bemoeilijken.
Trouw
Trouw leest uit de verkiezingsuitslag af dat een grote meerderheid van de bevolking kiest voor een strengere overheid en een eerlijker verdeling van de welvaart. Het eerlijker willen delen van de kiezers vinden we dan terug in de spetterende overwinning van de SP, maar ook in die van de ChristenUnie. De strenge overheid weerspiegelt zich in de manier waarop het CDA zijn positie voor de derde keer op rij heeft kunnen handhaven.
Het ligt volgens Trouw in de rede een coalitie van CDA, PvdA en ChristenUnie te beproeven. Maar zo eenvoudig als het lijkt, zo moeilijk zal het blijken in de praktijk een coalitie tussen PvdA en CDA te vormen.
In de jaren vijftig muntte de dwarse PvdA-voorman Jaap Burger de gevleugelde uitdrukking: zonder elkaar meugen ze niet, bij elkaar deugen ze niet. De laatste jaren zag het er zelfs naar uit dat het CDA definitief had gekozen voor samenwerking met de liberalen. Maar feit is ook dat de kiezers het CDA in deze koers niet hebben gevolgd. Een voortzetting van CDA en VVD zit er niet in. CDA en PvdA zullen daarom iets creatievers moeten verzinnen voor hun eeuwige niet meugen en niet deugen.
Telegraaf
De Telegraaf roemt de prestatie van CDA-leider Balkenende. Hij heeft ondanks enig verlies een knappe prestatie geleverd door zijn partij voor de derde achtereenvolgende keer tot de grootste in de Tweede Kamer te maken. Hij heeft daarmee zoete wraak kunnen nemen op de jaren dat velen hem, overigens vaak ten onrechte, beschimpten.
Ook de Telegraaf voorziet, na het slachtveld van dinsdag, moeizame coalitiebesprekingen en een weinig stabiele regeringscoalitie. De vriendschap tussen CDA en PvdA en hun beide leiders is niet bijster groot. De PvdA zal een lastige partner worden nu zij de hete adem van de succesvolle Marijnissen, maar beleidsmatig zo verkeerde SP, in haar nekt voelt. Verder krijgt Balkenende met een politiek iets linksere Kamer van doen dan de huidige.
Maar Balkenende zal verder moeten met de PvdA, al dan niet aangevuld met een kleinere partij. Maar volgens de krant zal de PvdA dan wel moeten laten zien dat ze een gezond financieel beleid beoogt, de middenklasse niet met extra lasten opzadelt, de kostenstijgingen in de zorg in de tang houdt en een evenwichtig woningbeleid nastreeft.
Nederlands Dagblad
De eclatante overwinning van de SP trekt volgens het Nederlands Dagblad zonder twijfel de meeste aandacht. Het ligt voor de hand die verschuiving als een zege van 'links' te duiden, maar daarbij past wel enige terughoudendheid. Want Marijnissen lijkt zijn nieuwe aanhang vooral betrokken te hebben uit de hoek van degenen die de laatste jaren een steeds grotere politieke machtsfactor zijn geworden: die van de ontevreden en daardoor zwevende kiezers. Dat betekent dat de stem op de SP gisteren niet primair een keuze voor 'links' was, maar vooral een proteststem.
Het CDA zal volgens het Nederlands Dagblad ditmaal niet om de PvdA heen kunnen. Tegelijkertijd ziet het ernaar uit dat de vorming van een centrumlinks kabinet zonder de steun van de CU niet mogelijk is. Dat biedt kansen om enerzijds samen met het CDA de PvdA op ethisch vlak tot concessies te overreden. Maar anderzijds ook om samen met de socialisten het CDA te bewegen tot een beleid van sociaal herstel.
AD
Voor het AD is de conclusie helder: Nederland moet socialer worden, maar met mate. Een coalitie van CDA en PvdA, mogelijk met de ChristenUnie, is de enige maar ook een juiste vertaling van de verkiezingsuitslag.
Balkenende ziet uit naar zijn vierde kabinet. Een knappe prestatie, vindt ook het AD. Zijn leiderschap valt niet (langer) te ontkennen. Maar de overwinning van Balkenende weerspiegelt ook de historische wetmatigheid dat een zittende premier met economische rugwind niet is te verslaan. Bos heeft daarop zijn tanden stukgebeten.
De derde partij, de SP, levert vermoedelijk de oppositieleider. Een coalitie met de SP is volgens het AD niet wenselijk.
»
»
»