Vrouwen in Afghanistan

Door verslaggever Gerri Eickhof

Eindelijk zien we vrouwengezichten, dikwijls fraai opgemaakt zelfs. De burkahandelaren zullen zich nu toch echt moeten omscholen. Maar volgens mensenrechtenorganisaties uit binnen- en buitenland is de positie van de vrouw het afgelopen jaar alarmerend verslechterd. 

Het aantal zelfmoorden (vooral zelfverbrandingen) neemt fors toe: vrouwen die te ongelukkig zijn door de mishandelingen, door het gedwongen huwelijk, door de onderdrukking, om nog verder te willen leven. Wie er oog voor heeft ziet de al snel overal de tekens aan de wand. Wij zagen er een paar.

Het is weer gruwelijk druk op het Pastunistanplein in het centrum van Kabul. De twee vrouwen, moeder en dochter vermoed ik, hebben al een paar keer achterom gekeken, maar er is nog geen hulp opgedaagd. 

Ze observeren de voorbijsnellende auto's, maar er vallen geen gaten. Na vijf minuten komt er eindelijk een man voorbij die ook wil oversteken. Moeder en dochter stappen in zijn kielzog en bereiken de overkant. In Afghanistan stopt het verkeer niet voor overstekende vrouwen. 

Afkeuring

In het parlement beklaagt de kamervoorzitter zich erover dat nog geen enkel ministerie een begroting heeft gepresenteerd. Instemmende afkeuring vanuit de bankjes, foei, foei, die regering toch! 

Dan wordt er op gewezen dat het ministerie voor Vrouwenzaken wel degelijk alle gevraagde berekeningen heeft ingeleverd, ruim binnen de termijn die nu door alle andere departementen zo schromelijk overschreden wordt. 

Maar de overgrote meerderheid van de mannen in de Wolesi Jirga (tweederde van de afgevaardigden) blijft van mening dat nog geen enkel ministerie aan de eisen heeft voldaan. Tja, dat ministerie van Vrouwenzaken, ach… Het is ongeveer het enige ministerie dat geen wachtposten voor de deur heeft, hoe serieus zal het parlement dat dan nemen?

Als we in amper een uurtje tijd tien willekeurige mannen op straat hebben gevraagd naar hun mening over de veiligheid in Kabul willen we eindelijk ook wel eens een vrouw aanspreken. Het lukt niet, althans niet zomaar op straat. We gaan naar binnenplaatsjes. Ook niet. Dan maar naar een winkelcentrum met veel damesmodezaken. Hebbes, we vinden een vrouw die wel met ons wil praten. Ja, ze wil ons wel eens even het een en ander vertellen. 

Verbod

Maar plotseling springt er een kleine, drukke, verontwaardigde man tussen. Hij roept de vrouw iets toe. Een verbod, zo blijkt. Het is haar broer. Als ze weglopen en de vrouw duidelijk teleurgesteld kijkt, wil ik haar een bemoedigende knipoog geven. Ik bedenk me net op tijd.

Gelukkig duikt nu een stel op dat ik onmiddellijk voor mezelf "advocatenechtpaar" noem. Ze lijken op types uit bekende televisieseries. Jong, in zeer westers net zwart gekleed. En ja, de vrouw wil wel wat zeggen. Maar hoe ze er ook uitzien, dit tweetal, dat de vrouw iets wil zeggen wil niet zeggen dat ze iets zegt. 

De man spreekt, zegt wat zijn vrouw zou zeggen als hij haar zou toestaan het woord te voeren. Zegt hij althans. Helaas, meneer, mevrouw, zo zijn we niet getrouwd.

Veel vrouwen hebben de boerka dan wel afgeworpen, maar juist daardoor durven ze nu helemaal niets meer, zeker niet een gesprek voeren met vreemden, want nu zouden ze door voorbijgangers herkend kunnen worden. 

Anonimiteit

Vroeger was het voor ons veel makkelijker willekeurige vrouwen naar hun mening te vragen. Die konden ze dan geven vanonder de anonimiteit van de boerka. En nu kun je ook nog wel met vrouwen spreken, maar alleen binnen de beslotenheid van de huiskamer en na toestemming van het mannelijk familiehoofd. 

In het verleden hebben vrouwen hier me wel eens proberen uit te leggen dat de boerka ze juist vrijheid gaf. Ik begrijp nu pas wat ze bedoelden: de vrijheid om te schreeuwen in de gevangenis waar nu gezwegen moet worden.