De Europese Commissie bracht begin november een belangrijk rapport uit over de toetreding van Turkije tot de Europese Unie. In die rapportage staat welke hervormingen Turkije de afgelopen maanden heeft doorgevoerd en op welke punten het land achterblijft.
De grootste pijnpunten bij de toetredingsgesprekken, gestart in oktober 2005, zijn vooral de houding van Turkije tegenover Cyprus en het gebrek aan vrijheid van meningsuiting in het land.
Waarom is de houding van Turkije tegenover Cyprus zo'n belangrijk punt?
De relatie tussen Turkije en Cyprus is al decennia lang gespannen. Turkije bezet sinds 1974 het noordelijk deel van het eiland en erkent niet het bestaan van het zuidelijke deel van het eiland, de Republiek Cyprus.
De Europese Commissie eist van Turkije dat dit land de verhoudingen met Cyprus normaliseert. Cyprus is tenslotte sinds 2004 ook een EU-lidstaat. Een belangrijke voorwaarde is dat schepen en vliegtuigen afkomstig van de Republiek Cyprus welkom zijn in Turkije.
Op basis van uitbreiding van het bestaande douane-unie-verdrag is Turkije verplicht schepen en vliegtuigen uit de Republiek Cyprus toe te laten. Vooralsnog weigert Turkije. De Turken willen pas aan deze afspraak voldoen als de EU in ruil de handelsbeperkingen voor het Turks-Cypriotische deel opheft.
Pikant gegeven is dat Cyprus de toetreding van Turkije in zijn eentje kan blokkeren. Het land beschikt namelijk over het vetorecht.
En wat is er volgens de EU mis met de vrijheid van meningsuiting in Turkije?
Volgens de EU kan in Turkije nog niet iedereen zeggen wat hij wil. Vooral artikel 301 van het wetboek van strafrecht is Europa een doorn in het oog.
In artikel 301 staat dat iemand die publiekelijk Turkije of de Turkse nationaliteit beledigt voor maximaal drie jaar de gevangenis in kan. Turken die deze misdaad in het buitenland begaan, kunnen een hogere straf van maximaal vier jaar krijgen.
Volgens de Europese Commissie is dit artikel een ernstige belemmering voor de vrijheid van meningsuiting. Vooral schrijvers en kunstenaars hebben last van de regeling. Zo is artikel 301 gebruikt om schrijver en Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk te vervolgen wegens zijn uitspraak dat "miljoenen Armeniërs in Turkije zijn vermoord". De aanklacht is later ingetrokken.
De huidige Turkse premier Erdogan liet enkele dagen voor het verschijnen van het rapport weten aan een aanpassing van artikel 301 te werken. Hoe deze verandering er uit gaat zien, is nog onbekend.
Zijn er nog andere heikele kwesties?
De Europese Commissie wil dat Turkije op tal van terreinen hervormt. Turkije moet een volwaardige markteconomie creëren, de rechtstaat versterken, de invloed van het leger verkleinen en het justitieel apparaat effectiever maken. Ook komen er in Turkije martelingen voor.
Een andere probleem is de publieke opinie in Turkije. Steeds meer Turken keren zich tegen Europa. Uit een recente peiling blijkt dat één op de vier Turken tegen een Turks EU-lidmaatschap is. Met de stijgende weerstand tegen Europa, en de naderende Turkse parlementsverkiezingen in november 2007, wordt het voor premier Erdogan steeds moeilijker om grote hervormingen erdoor te krijgen.
Daarnaast is ook de bevolking in de EU niet onverdeeld positief over een mogelijke Turkse toetreding.
Wat gebeurt er met het rapport?
Mede naar aanleiding van het rapport heeft de Europese Commissie geadviseerd dat regeringsleiders de onderhandelingen met Turkije over lidmaatschap tot de EU gedeeltelijk moeten stoppen. De reden is dat Turkije nog steeds de (lucht)havens niet heeft opengesteld voor goederen uit Cyprus.
Als het advies van de EC wordt overgenomen, zullen acht van de 35 beleidsgebieden van de onderhandelingen worden bevroren. Op 11 december moeten de ministers van Buitenlandse Zaken een besluit nemen over de voortgang van de gesprekken.
Deel deze pagina
»
»
»