Minister Nicolaï van Koninkrijksrelaties heeft een historisch akkoord gesloten met Curaçao en Sint Maarten. De eilanden worden net als Aruba aparte landen binnen het Koninkrijk.
Dat betekent dat er een eind komt aan de samenwerking tussen Nederland en de Antillen, zoals die geregeld was in het Koninkrijksstatuut van 1954.
Afgesproken is dat er een gemeenschappelijk hof van justitie komt van Nederland, Curaçao en Sint Maarten. Ook zijn er afspraken gemaakt over politiezorg en het openbaar ministerie. En Nederland neemt de schulden van de Nederlandse Antillen over van in totaal 2,5 miljard euro.
De Nederlandse Antillen worden op 1 juli volgend jaar opgeheven. Bonaire, Saba en Sint Eustatius worden Nederlandse gemeenten. Aruba heeft al sinds 1986 een status aparte.
Hieronder de belangrijkste vragen en antwoorden over de Antillen.
Welke historische relatie heeft Nederland met de Antillen?
De eilanden werden aan het eind van de 15e eeuw ontdekt en in de eerste helft van de 17e eeuw door de West-Indische Compagnie op de Spanjaarden veroverd. In de loop van de tijd zijn de eilanden meerdere malen in handen geweest van andere Europese landen en kenden zij verschillende bestuursvormen.
In 1954 kwam een einde aan de koloniale status met de ondertekening van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden door Nederland, Suriname en de zes eilanden van de Nederlandse Antillen.
In 1975 werd Suriname onafhankelijk en in 1986 verwierf Aruba een aparte status als land binnen het Koninkrijk. Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat sindsdien uit de Nederlandse Antillen (vijf eilanden), Aruba en Nederland.
Wat is er geregeld in het Statuut?
In het Statuut is de staatskundige relatie tussen de drie landen van het Koninkrijk vastgelegd. Uitgangspunt van het Statuut is een rechtsorde waarbij de landen hun eigen belangen zelfstandig behartigen, de gezamenlijke belangen verzorgen en elkaar bijstaan waar en wanneer nodig. Het Statuut kan alleen veranderen als alle drie de landen daarmee instemmen.
Hoe worden de Antillen nu bestuurd?
De Nederlandse Antillen kennen twee bestuurslagen; de landsregering die zetelt in Willemstad op Curaçao en de vijf eilandsbesturen.
De regering van de Antillen bestaat uit een gouverneur, die wordt benoemd door de koningin, en een Raad van Ministers, die wordt benoemd door de gouverneur.
De gouverneur heeft een dubbelfunctie: hij is zowel hoofd van de regering als vertegenwoordiger van het Koningshuis. Hij ziet er op toe dat er geen beslissingen worden genomen die de eenheid van het Koninkrijk kunnen schaden. Hij is niet verantwoordelijk voor de beslissingen van de regering.
De ministerraad legt verantwoording af aan de Staten van de Nederlandse Antillen (te vergelijken met de Tweede Kamer). De leden van de Staten worden elke vier jaar door de bevolking gekozen.
Welke staatkundige hervormingen zijn wenselijk?
Mede door de slechte financiële positie van de Nederlandse Antillen bleek er behoefte te zijn aan een hervorming van het Statuut. In 2004 werd er een werkgroep in het leven geroepen die mogelijke hervormingen moest onderzoeken.
Op alle eilanden zijn vervolgens volksraadplegingen gehouden. Daaruit bleek dat Sint Maarten en Curaçao er de voorkeur aan geven een vergelijkbare 'status aparte' te krijgen als Aruba. Bonaire en Saba spraken zich uit voor een directere band met Nederland. Sint Eustatius stemde voor behoud van het land Nederlandse Antillen.
Via zogenoemde rondetafelconferenties met voormalig minister Pechtold van koninkrijkrelaties werd overeengekomen er naar te streven de Nederlandse Antillen als land te ontbinden per 1 juli 2007. De eilanden moesten een nieuwe, passende status krijgen binnen het Koninkrijk.
Nederland heeft zich bereid getoond een zeer groot deel van de schuldenlast van 5 miljard Antilliaanse gulden (ong. 2,3 miljard euro) over te nemen. Dat geeft de eilanden de kans een nieuwe start te maken op een gezonde financiële basis.
Wat verandert er voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba?
Op 11 oktober jl. sloot huidig minister Nicolaï van Koninkrijksrelaties een akkoord met de drie kleinste eilanden, Bonaire, Sint Eustatius en Saba, over hun nieuwe status. Deze eilanden worden een soort gemeenten van Nederland, met een burgemeester, wethouders en gemeenteraad.
De Antilliaanse wetgeving zal geleidelijk vervangen worden door de Nederlandse wetgeving, op een paar aanpassingen na. De bijstandsuitkering zal bijvoorbeeld lager zijn dan in Nederland.
De bevolking krijgt kiesrecht voor de Tweede Kamer en het Europees Parlement. Nederland zal er op toezien dat de eilanden zich aan bepaalde financiële eisen houden. Zo mogen de eilanden geen geld meer lenen. Het is nog niet duidelijk welke munteenheid op de eilanden gaat gelden.
Nederland zal verantwoordelijk zijn voor politie en justitie op de drie eilanden. Het gemeenschappelijk Hof van Justitie van de Nederlandse Antillen en Aruba blijft, onder een nieuw naam, belast met de rechtspraak op de eilanden.
Wat verandert er voor Curacao en Sint Maarten?
Curaçao en Sint Maarten krijgen een nieuwe autonome status die vergelijkbaar is met die van Aruba. Beide eilanden vormen binnen het Koninkrijk een land, met een eigen regering en wetgeving. Afgesproken is dat er een gemeenschappelijk hof van justitie komt van Nederland, Curaçao en Sint Maarten.
Wat verandert er voor Aruba?
Voor Aruba verandert er in principe niet veel. Het land heeft een status aparte binnen het koninkrijk. Het land heeft een regering die wordt gevormd door de gouverneur en de Raad van Ministers. De Raad van Ministers legt verantwoording af aan de Staten van Aruba, die elke vier jaar wordt gekozen door de bevolking.
Binnen de Europese Unie heeft Aruba de status van landen en gebieden overzee (LGO). Er bestaat een kans dat gelijktijdig met de staatkundige hervorming van de Nederlandse Antillen de status gewijzigd zal worden in die van een 'ultraperifere regio'. Waarschijnlijk zal dan ook de euro ingevoerd moeten worden.
Deel deze pagina
»
»