Noord-KoreaÂ… wat nu?

Door Wouter Zwart

Het is de dag na de klap. De dag na  Noord-Korea's mededeling dat het met succes een nucleaire test heeft uitgevoerd. Wat nu? Een aantal overdenkingen.

Was het eigenlijk wel een nucleaire test?

Belangrijk om te constateren, want eigenlijk is er nog steeds geen onafhankelijk bevestiging. Deskundigen in buurland Zuid-Korea zeggen enkele dagen nodig te hebben om bewijzen te koppelen en chemische testen af te ronden. 

De klap zou een kracht hebben gehad, die vergelijkbaar is met 550 ton TNT. Dat is veel kleiner dan de Amerikaanse atoombommen op Japan, die het einde inluidden van de Tweede Wereldoorlog. Theoretisch is het dus nog mogelijk dat de explosie is veroorzaakt door een zware conventionele bom. Ook kan het een grotere nucleaire test zijn geweest, die is mislukt. 

Wat zou Noord-Korea kunnen met een kernwapen?

Voorlopig nog weinig, denken analisten. Een nucleaire test betekent nog niet dat er een verfijnde, controleerbare atoombom is. Daar kunnen nog jaren van ontwikkeling aan vooraf gaan. Zo zou Noord-Korea niet beschikken over de juiste technieken om de bom compact te maken. Het explosief wordt te zwaar om fatsoenlijk te lanceren.   

De Britse militaire denktank Chatham House grapte dat de Noord-Koreaanse leider Kim Jong Il de bom beter "achterin een taxi kan stoppen en zelf naar Seoul kan rijden". Anderen zeggen dat Noord-Korea's capaciteiten juist niet onderschat moeten worden. Immers wist het ook -naar eigen zeggen- een succesvolle nucleaire test te houden.

Zelfs al zouden de Koreanen een compact explosief ontwikkelen, dan hebben ze altijd nog een geschikte langeafstandsraket nodig. De laatste geslaagde rakettest dateert van 1998. Afgelopen juli werden weliswaar verschillende korteafstandsraketten gelanceerd, maar een test met een prototype dat Amerika moet kunnen bereiken, faalde.

Komt er nu een nucleaire wapenwedloop?

Dat is een vergaand scenario, maar zeker niet ondenkbaar. De term wordt ook niet geschuwd door de betrokken regeringsleiders. De Japanse premier Shinzo Abe zei op de dag van de Noord-Koreaanse test dat "we een gevaarlijk nucleair tijdperk ingaan". 

Vooralsnog houdt Japan stevig vast aan zijn vreedzame beleid, dat kernwapens afkeurt. Maar Abe is tegelijkertijd een voorstander van het aanpassen van de pacifistische grondwet. Die stamt nog grotendeels uit de jaren na de Tweede wereldoorlog. Een nieuwe wet zou een groter en machtiger leger mogelijk maken. 

Nu de Koreaanse dreiging afgelopen dagen zoveel groter is geworden, geeft dat Japan des te meer reden om die veranderingen door te voeren en misschien zelfs te denken aan de ontwikkeling van een eigen nucleair wapenprogramma; zij het op de zeer lange termijn.

Verwacht wordt dat, als Japan een kernwapen zou ontwikkelen, Zuid-Korea en Taiwan meteen volgen. Simpelweg omdat zij dan volledig omringd zijn door kernmachten. Immers beschikken India, Pakistan en China ook over atoombommen.

Komt er een militair ingrijpen?

Volgens de door Amerika voorgestelde resolutie, die zich baseert op artikel 7 van de VN-Veiligheidsraad, worden militaire acties niet uitgesloten. Toch liggen die niet voor de hand. De Verenigde Staten hebben op dit moment niet de macht en de middelen om een derde oorlog te voeren. Op dit moment hebben ze de handen vol aan de operaties in Afghanistan en Irak. 

Zonder Amerikaanse steun zullen Japan en Zuid-Korea nooit tot een gewapend conflict overgaan. En China is zelfs fel tegen oorlog. Niet alleen omdat het Noord-Korea nog altijd als een politieke bondgenoot beschouwt, maar ook omdat een oorlog in de Chinese achtertuin zeer ongewenst is. Dat zou de economie namelijk in een diepe crisis storten en dat is met de huidige oververhitting door de snelle groei in China levensgevaarlijk. 

Daarnaast kan Peking een eventuele vluchtelingenstroom uit Noord-Korea slecht gebruiken, omdat het in eigen land al kampt met een zorgwekkende volksverhuizing van het arme platteland naar de stad.

En economische sancties dan?

Daarover lijkt iedereen het wel eens. Vraag is alleen: hoe ver kunnen die sancties gaan? Nog hardere uitbanning en isolatie van het Noord-Koreaanse regime kan leiden tot onvoorspelbaar gedrag en zelfs wanhoopsdaden. Zeker als de internationale gemeenschap het land duwt in een richting waarin het niets meer te verliezen heeft. 

Verder resulteren economische sancties en blokkades in nog grotere armoede onder de Noord-Koreaanse burgers. Die sterven onder de huidige sancties ook al met honderdduizenden tegelijk. 

Van die buitenlandse straffen en de armoede hebben hun leiders nooit enige last gehad. Die zitten nog altijd stevig in het zadel en prefereren het overleven van hun eigen regime ver boven het welzijn van hun burgers.